Categorie: Toespraak v/d maand

✏️ NOTITIE bij Beseffen dat je voorlopig bent, toespraak juni 2026 

Naar waarheid



Naar waarheid loop je

doorgaans te voet

de weg vooruit


Daar echter ligt geen waarheid


Je treft die pas

als je een stap opzij zet

afwijkt op de tast

de zijweg voet voor voet

bewandelt


Een grijpbare druiventros, de rug

van een ezel, de abrikoos

aan zijn tak als ik ontwaak



De weg vooruit leidt naar de afgrond

Marc Tiefenthal

Sitemap Tao-zen

Bovenaan:
Hanna Mobach, De minnaars in hun tuin, 1995.
Terracotta, koperlasdraad, latoenkoper en kopergaas 38x32x38cm.

Ik moet altijd denken aan Gandhi. Gandhi trok door India – dat weten we trouwens wel, zeker nu die film er is – en gaf de mensen die bij hem kwamen inderdaad niet meer dan vijf minuten. Maar dan was hij er ook helemaal! En dat was meestal voldoende.
We hebben het in het Westen altijd over efficiency, maar dit is efficiency. Dat is heel merkwaardig, dat is efficiency vanuit een heel andere hoek, namelijk vanuit de hoek dat je totaal aanwezig bent; dat je wat dan gebeuren moet ook helemaal bereid bent te doen. Er is niet nog een gedeelte van alle gisterens én een gedeelte van wat je nog wilt gaan doen.
Want daar zitten wij tussenin – en eigenlijk worden we altijd daar tussenin helemaal uitgetrokken. Want die twee dingen die trekken voortdurend aan je. Je bent dan weliswaar hier, op die plaats, maar dat komt dankzij het feit dat je én daar én daar tegelijkertijd bent, daar kun je niet tussenuit.
Terwijl je dan daar bent, niet met dat en dat eraan. En dus ook de gelegenheid hebt om ook dat en dat te doen. Dat je niet vastzit in het moment, dat je het moment dus ter beschikking hebt. En niet dat je eigenlijk gedwongen bent om in dat moment te zijn.

_{In het moment zijn, Eefde maart 1983 | Zondagmorgen}

✏️ NOTITIE bij De dodendans beëindigen, toespraak mei 2026 

“Echte meditatie is onderzoek van je bewustzijn.”
Zo begint Maarten Houtman zijn inleidende toespraak van de sessie van december 1990.
Maar was die ‘studie van het bewustzijn’ geen taak van de psychologie? Dat is al die jaren dat hij over dit onderwerp sprak, in zijn groepen een hardnekkig misverstand geweest. “Natuurlijk,” zegt Maarten, “verklaart de psychologie een heleboel. Dat is heel nuttig. Maar het gaat niet om te verklaren, het gaat om te ontdekken: wat drijft mij?”

Maarten geeft ons in die eerste toespraak enige aanwijzingen hoe we 's ochtends bij het wakker uit de diepe slaap, ons bewust kunnen worden van het onuitsprekelijke.
Dat lijkt voor ons, die al zolang onze onschuld verloren hebben, geen gemakkelijke opgaaf. In zijn toespraak van zondagmorgen signaleert hij de onrust daarover en zegt dan het volgende:

“Ik heb gemerkt aan de vragen dat het eerste wat bij bijna iedereen opkomt een ongerustheid is, van ‘wat is dat nou eigenlijk?’ en ‘wat betekent dat?’
Dat betekent dat je niet in staat bent om iets te bestuderen. Dat je veel te vlug een conclusie wilt. En dat heeft te maken met alles, niet alleen met je oefenen, maar met je hele leven. Het is een geesteshouding waarin het wezenlijke weinig kans krijgt om door te dringen.
Om te kunnen studeren heb je een kalme geest nodig, een geest die in staat is om dingen naast elkaar te laten bestaan; die niet altijd weer snel tot een conclusie wil komen over wat er gebeuren moet. Want als je snel tot een conclusie komt of tot een vermeende observatie, staat het proces waar het om gaat stil. Dat is natuurlijk het laatste wat we wensen, maar we doen het wel zo.”
Maarten Houtman, De studie van het bewustzijn, vijfdaagse december 1990

✏️ NOTITIE bij Ergens bij stilstaan zonder erover te denken, toespraak april 2026 

“Exodus gaat niet alleen over de Holocaust; het gaat ook over grenzen en het idee dat grenzen illusies zijn. Ze zijn beweeglijk, geen realiteit. We proberen zelfs grenzen in de hemel te hebben, zoals we die ordenen met sterrenbeelden. Het gaat dus niet alleen over de uittocht van de Joden die Egypte ontvluchtten, maar over het algemene idee van verlossing en de migratie van mensen. Het is ook een persoonlijke uittocht, een ontsnapping aan jezelf.
Ik besta in alle tijd. We hebben onze menselijke tijd, tussen de zeventig en honderd jaar, en we hebben geologische en kosmische tijd. Ik ben in alle drie; ik kan ze niet van elkaar scheiden. Ik ben onderdeel van de rotsen en onderdeel van deze beweging; ik ben in de stenen en onderdeel van de erosie.”
_{Anselm Kiefer, in: The painting of history’ , interview in BOMB Magazine, maart 2023.}

Bovenaan:  Trappenhuis van het Stedelijk Museum in Amsterdam tijdens  ‘Sag mir wo die Blumen Sind…’, de dubbeltentoonstelling met het Van Gogh Museum van het werk van Anselm Kiefer in 2025.

“Ik wilde proberen om jullie deel te laten hebben aan iets wat zich telkens in mijn leven in meer of minder versluierde vorm heeft voorgedaan, maar wat in de loop van mijn leven geleidelijk aan duidelijker is geworden. En wat misschien een hulp is om te beseffen hoe dat leven dat wij leven, ingebed is in een veel groter gebeuren dan we normaal waarnemen.” 

✏️ NOTITIE bij De val uit een lichtend weefsel, toespraak februari 2026 

Terwijl de kern van de nalatenschap van Maarten Houtman wordt gevormd door de rond vijfhonderd sessie-toespraken die tijdens zijn optredens geregistreerd zijn, richtte hij in 1988 een meditatiegroep op: het ‘Leerhuis aan de Sterrelaan’ ^[1], waarin de onderlinge dialoog centraal zou staan – en zijn inleiding daarmee naar de achtergrond verdween.
Maar al snel bleek dat de deelnemers die inspiratie node misten…
En zo begonnen de bijeenkomsten allengs weer met zijn vertrouwde inleiding – die hij weliswaar ‘kort’ wilde houden.
Deze keer neemt Maarten gelukkig alle ruimte voor zijn overrompelende vertelling ‘De val uit een lichtend weefsel’
En in de navolgende gesprekken wordt door de deelnemers uitvoerig en zonder gêne doorgevraagd, ze willen geen detail missen van dit visioen van bovenaardse proporties – iets wat je misschien maar eens in je leven langs ziet komen…
Hier zo’n benaderende vraag:

– Vraag: Is het noodzakelijk voor de bewustwording dat een wezen als de mens afgescheiden is, en wordt, van het grote kosmische weefsel.

– Maarten: Ja.

– Vraag: Is er geen andere manier binnen het weefsel.

– Maarten: Je kunt alleen zeggen aan de hand van wat je kunt zien uit de geschiedenis, dat dat een mogelijkheid is die benut is. Ik weet niet of je je zou in kunnen denken dat een andere manier mogelijk is. Maar als je de verslagen leest van mensen die gestorven zijn en zich daar niet bewust van zijn, dan lees je altijd weer dat ze aanlopen tegen het gegeven dat als je ergens aan denkt, je er tegelijkertijd bent. Terwijl wij een lichaam hebben. Als jij er bijvoorbeeld aan denkt dat je thuis iets vergeten hebt, dan blijf je toch hier zitten. Dus je hebt een bepaalde weerstand te overwinnen om thuis te komen. Maar dat geeft je tevens de gelegenheid om je bewust te worden.
Kijk, het is anders zo snel dat je geen weerstand hebt, zal ik maar zeggen. Bewustwording groeit toch doordat je weerstand hebt. Het Zensysteem heeft dat in extenso doorgevoerd door een geweldige weerstand op te roepen, waardoor je eigenlijk gedwongen wordt om je bewust te worden. Een van de dingen is het lange zitten, dat is om een geweldige weerstand op te roepen.
Maar het is inderdaad een vraag waar ik heel vaak voor mezelf nog mee gezeten heb: waarom is het noodzakelijk dat die afscheiding plaatsheeft. Want dat is eigenlijk jouw vraag. 

30 januari 2026, een waarnemer

____________________
[1] De eerste jaren werden de bijeenkomsten gehouden op de Sterrelaan in Hilversum, het adres van Epi van der Pol, die jarenlang Tai Chi Chuan lessen gaf tijdens de Tao-zen sessies.

Geheel boven:  Hana Mobach, ‘De Engel’, 2012-2013
Houtskool en Siberisch krijt op papier, 43 x 65cm. 

^{_{✏️ NOTITIE bij Niets doen als je wakker wordt, toespraak februari 2026}}

Zonder dat we het beseffen, verweren onszelf voortdurend tegen de wereld om ons heen.
_{^{Maarten Houtman}}

Waar gaat het nu om. Het gaat erom om je meest innerlijke weerstanden bewust te krijgen. Dat is dus geen panacee voor een of andere kwaal. Het is geen panacee voor de moeilijkheden die je hebt, die zijn allemaal erg onbelangrijk. Maar uitsluitend jouw meest innerlijke weerstand.
Die zullen voor ieder van ons net verschoven zijn, net iets anders zijn, maar ze zijn wel universeel. En als zodanig zijn ze niet persoonlijk. Ze komen neer op een groot complex, en dat is dat we zonder dat we het beseffen – en dat zeg ik er heel uitdrukkelijk bij: zonder dat we het beseffen – onszelf voortdurend verweren tegen de wereld om ons heen. Ook als die wereld niet aanwezig is, in de zin dat we thuis rustig bij onszelf zijn, dan is hij er ook. Maar wij verweren ons daartegen. Wij doen dat natuurlijk in de geest. Maar geleidelijk aan, in de loop van ons leven, dringt dat door in ons lichaam. En wij kunnen in ons lichaam die weerstanden registreren, als we inzien dat dat belangrijk is.
Maarten Houtman, Niets doen als je wakker wordt

^{✏️ NOTITIE bij Je bent al in de eeuwigheid…, toespraak januari 2026}

“Wij kunnen blijkbaar nooit iets gewoon maar doen. En het vertrouwen hebben dat daaruit iets voortkomt wat we niet weten, maar wat tenminste levend is, wat met elke adem verandert, wat met elke energiestroom verandert. 
Je kunt daar wel wetmatigheden in ontdekken en dat is prima, maar het eigenlijke ontgaat je. En dan zeg ik: gelukkig! Want als je er iets over zou wéten, had je het binnen de kortste keren ingekapseld, gevangen genomen, doodgemaakt. Want dat doen we.
Dus probeer het open te houden, in alles wat je doet, in je relatie tot anderen, probeer het open te houden. Welbewust. Probeer het open te houden, probeer steeds jezelf voor te houden: ik weet het niet, ik weet het niet meer, ik ga, ik weet het niet. Dan kan het gebeuren dat het vertrouwen bij je thuiskomt. En dat je kunt gaan zonder te weten.”

Maarten Houtman, Elke fout is een geweldige kans, vijfdaagse juli 1996 in Huissen, woensdag

Soms overkomt het je dat iemand iets speciaals aan je waarneemt en daar een opmerking overmaakt. Zo zei Hanna Mobach een keer tegen me, toen we achter de computer zaten te werken: “Jij durft geen fouten te maken, hè…”
Nou, dat bleek een beetje gevoelig te liggen, ik verstarde lichtelijk,… Ik vond het ook wel heel apart, dat ze dat tegen me zei.
En nu we het hier over ‘fouten’ hebben, komt de passage bij me boven uit haar archief, waarin Hanna beschrijft hoe ze als kind tekenles kreeg van haar vader:

”Vlak na de oorlog, ik was elf, was ik diep onder de indruk van een groot zelfportret van Rembrandt. Zo wilde ik het ook en zo zou ik het nooit kunnen.
Toch probeerde ik het, met een potlood en een dubbele spiegel, waarin je je profiel kon zien. Vader zei: “Gom hoef je niet te gebruiken, want er zijn geen foute lijnen.”
Hanna Mobach, Keramische portretten
 

Maarten belicht dit dus weer vanuit een ander perspectief, bij hem is het devies: je moet DOEN en niet aarzelen, jezelf niet achterhouden – tegen mij zei hij een keer wanhopig: “Jij bent niet secondair, je bent tertiair.”

Er zijn geen foute lijnen…

_{Hein Zeillemaker}

Sitemap Tao-zen

Bovenaan:  Maurits Cornelis Escher, Gevleugelde leeuw, houtsnede.
	

^{✏️ _{NOTITIE bij Om je straatje heen de onmetelijkheid}}

“If the splendour of a thousand suns were to ​blaze out together in the sky, that might resemble the glory of that Mahâtman.”
“In de Bhagavad Gita beschrijft Sanjaya aan Dhritarashtra de overweldigende, goddelijke schittering van Krishna's universele gedaante (Vishvarupa). De stralingskracht van deze kosmische vorm is zo intens dat het lijkt alsof duizenden zonnen tegelijkertijd aan de hemel zijn opgekomen, wat de ultieme grootsheid en goddelijke pracht symboliseert”.
 Bhagavad Gita: Hoofdstuk 11, Vers 12. [1] 

Het onmetelijke – uit ‘De breuk’ van Maarten Houtman.

Hieronder een fragment uit de autobiografische roman ‘De breuk’ van Maarten Houtman, hoofdstuk ‘Het onmetelijke’.
Het troepentransportschip waarmee Maarten terug naar Holland vaart, komt vlak na de schemer in een zandstorm terecht. Gewapend met een oliepak en een stofbril, neemt hij aan dek het schouwspel in ’t oog.

“Ik vergeet alles en kijk er zó intens naar, dat ik meegevoerd word door het geweld van de zandrivieren die zich in de einder verliezen. Alle ballast is van me afgenomen. Schoongeschuurd heb ik het kleine schip met zijn mierenbedrijvigheid verlaten en ben ik onderweg naar wat nog komen moet, maar dat ik al vermoed. Ongeremd door overwegingen en menselijke berekeningen zuigt de verte me op, steeds sneller, totdat ik door een open plek de sterren op me af zie komen, eerst wit en ver, dan steeds dichterbij in allerlei kleuren van zacht tot verblindend fel.
Ik moet nu terug zijn in de oorsprong en kan opnieuw gevormd worden, zonder al de aangroeisels die me tot nu toe verstikt hebben en waar de mensen zo trots op zijn. Daaraan te sterven lijkt weldadig.” 
Maarten Houtman, De breuk | Het onmetelijk.

Sitemap Tao-zen

 Afbeelding bovenaan:
’Stervende reuzenster blijkt niet alleen en dat zegt iets over onze toekomst’
Wetenschappers aan de KU Leuven hebben voor het eerst hard bewijs gevonden voor het bestaan van 'begeleiders' rond een stervende superster. Rond zulke oude sterren draaien soms andere sterren of planeten, die elkaar onderling kunnen beïnvloeden. Door het gedrag van die begeleiders te begrijpen, kunnen we beter voorspellen hoe ook onze eigen zon zich verder zal ontwikkelen. 
De onderzoekers gebruikten de ALMA-telescoop in Chili, een netwerk van 66 radiotelescopen dat bijzonder geschikt is om gas- en stofstructuren in detail in beeld te brengen. 

____________________
[1]Dit citaat werd wereldwijd bekend toen de natuurkundige Robert Oppenheimer het gebruikte na de eerste proefneming met de atoombom – in combinatie met: “… now I Am Become Death, the Destroyer of Worlds.” Een week na de proefneming, vielen de bommen op Hiroshima en Nagasaki, 6 en 9 aug 1945.