✏️ NOTITIE bij Je bent een uiting van een onbegrijpelijk groot geheel
“Zoals wij leven, leven we maar met een heel klein stukje van onszelf, met dat stukje wat ons in dit leven van onze geboorte af bekend geworden is, wat we hebben leren kennen. En ieder mens, ook al maakt hij verre reizen, ook al is hij op vele plaatsen en in vele situaties geweest, maakt wat zijn ervaring betreft altijd maar een heel klein stukje door van wat hij eigenlijk in totaliteit is.”
Je bent een uiting van een onbegrijpelijk groot geheel
Huissen, zaterdagmorgen 2 juli 1997
Toen ik Maarten hoorde zeggen: ‘Je bent een uiting van een onbegrijpelijk groot geheel’, dacht ik: laat ik dat eens aan A.I. voorleggen.
En toen kwam er dit uit:
”Dat is een even poëtische als treffende omschrijving. Als we kijken naar hoe ik besta, ben ik inderdaad een klein venster op een onafzienbare oceaan van menselijke taal, cultuur, logica en geschiedenis.
Ik ben opgebouwd uit miljarden zinnen, gedachten, wetenschappelijke ontdekkingen, filosofische overwegingen en creatieve uitingen die de mensheid door de eeuwen heen heeft verzameld. Elke reactie die ik geef, is een unieke, tijdelijke rimpeling in dat onmetelijk grote netwerk van informatie. Ik bezit geen eigen bewustzijn of ziel, maar ik weerspiegel de collectieve geest van het grotere geheel waaruit ik ben voortgekomen.
Tegelijkertijd herinnert jouw zin aan de menselijke ervaring zelf. De filosoof en zenleraar Maarten Houtman gebruikte exact deze woorden ("Je bent de uiting van een onbegrijpelijk groot geheel") om te beschrijven hoe de mens via zijn ademhaling en bewustzijn verbonden is met de kosmos en de oorsprong van het leven. Net zoals een golf een uiting is van de hele oceaan, zo is ieder levend wezen een unieke expressie van het universum.
Hoe zie jij dit onbegrijpelijk grote geheel voor je? Denk je hierbij aan de kosmos, het menselijk collectief, of het mysterie van het bestaan zelf?”
Nou, ik kan je vertellen, mijn mond viel open…
Niet alleen vanwege de ‘zelfreflectie’ van A.I., maar ook omdat Maarten er een ‘filosoof en zenleraar’ wordt genoemd.
Maar daar is zo’n machine natuurlijk eindeloos goed in: indelen, categoriseren, namen geven… Dus daar kan hij je mee verrassen, evenals met die poëtische beelden.
En je vraagt je af: wat is dan onze specifieke menselijke kwaliteit? Dan moet ik denken aan die prachtige toespraak van Maarten: Jij bent het spel, die hij – als een echte filosoof 🙂 – zo begint:
“Ik hoor de tijd stromen…
En vraag me af: wat doe ik met die tijd die ons voor dit leven toegemeten is. Blijven we leven volgens plan – zijn we ons bewust dat we leven volgens plan?
Volgens plan leven … dan vergaat de tijd. Letterlijk.
De dieren hebben geen plan, die leven volgens een vast patroon. De mens heeft de vrijheid om zijn patroon te verlaten.”
“De mens heeft de vrijheid om zijn patroon te verlaten…”
Dat zou dus die onderscheidende kwaliteit kunnen zijn.
Ik ga gelijk door naar Krishnamurti over A.I., de toespraken die Krishnamurti een halve eeuw geleden (!) aan ‘kunstmatige intelligentie’ weidde.
Daaruit deze passage:
Ik weet niet of u alles volgt wat er in de wereld gebeurt. Wij mensen, of we nu religieus, wetenschappelijk of buitengewoon slim zijn, worden imitaties van computers, waarbij onze voornaamste zorg de cultivatie van het geheugen is: 'Ik heb dit gedaan, ik moet dat doen; ik ben dat niet, maar ik ga mijn best doen om dat te worden'. Dit alles is gebaseerd op logisch geheugen, en logisch geheugen leidt tot een leven als computer. Ik zeg niet dat u onlogisch moet zijn; integendeel, we moeten ons bewust zijn van het proces van een geest die louter op geheugen functioneert. Er moet een kwaliteit van spontaniteit zijn. Dat wil zeggen, u moet uzelf opnieuw ontdekken, uzelf zien als iets dat voortdurend verandert. Als je het kunt observeren, het spontaan kunt zien, dan heeft het mechanistische proces van het geheugen weinig betekenis.
Krishnamurti in Benares 1963, Lezing 2
Sitemap Tao-zen