Bovenaan:
Kasteel en landgoed Eerde. (foto Natuurmonumenten Overijssel).
Brockwood Park, Hampshire, 14 september 1973
Laatst, terugkomend van een flinke wandeling langs velden en bossen, liepen we door het bos in de buurt van het grote witte huis. Het bos binnengaand, via de overstap, kreeg je dadelijk een sterk gevoel van vrede en stilte. Er was niets dat bewoog. Het leek heiligschennis er te lopen, de grond te betreden; het was profaan te praten, zelfs om adem te halen. De grote roodhoutbomen waren volkomen stil; de Amerikaanse Indianen noemen ze ‘de stillen’ en ze waren ook werkelijk stil. Zelfs de hond joeg niet achter de hazen aan. Je stond stil, had nauwelijks de moed adem te halen; je voelde je een indringer, want je had gebabbeld en gelachen en het betreden van dit bos zonder te weten wat je zou aantreffen, was een verrassing en een schok, een schok van een onverwachte zegening. Het hart sloeg minder snel, sprakeloos van het wonderbaarlijke ervan. Het was het middelpunt van deze hele plek.
Steeds als je het nu binnengaat is er die schoonheid, die stilte, die vreemde stilte. Kom wanneer je wilt en het zal er zijn, vol, rijk en onbenoembaar.
Elke vorm van bewuste meditatie is niet echt: het kan nooit echt zijn. Bewust proberen te mediteren is geen meditatie. Het moet gebeuren, het kan niet worden opgeroepen. Meditatie is geen spel van de geest, geen verlangen of plezier. Elke poging om te mediteren is de ontkenning ervan. Wees je slechts bewust van wat je denkt en doet, en niets anders. Het zien, het horen is het doen, zonder straf of beloning. Het vermogen om te doen schuilt in het vermogen te zien, te horen. Elke vorm van meditatie leidt onvermijdelijk tot begoocheling, illusie, want begeerte maakt blind.
Het was een heerlijke avond en het zachte lentelicht bedekte de aarde.
Uit: J. Krishnamurti, ‘Dagboek’, Ankh Hermes, 1982.
Fotografe Sacha de Boer en haar man, de schrijver Rick Nieman, hebben recent het boek “De goeroe en de baron” uitgegeven, met het bijzondere verhaal van de ontmoeting tussen de zeventienjarige baron Philip van Pallandt en de jonge goeroe Krisnamurti, en de Sterkampen op het landgoed Eerde die daaruit voortkwamen.
Op hun speciale website De goeroe en de baron vond ik onderstaande video van George Lucas (de man achter StarWars), die een Krishnamurti fan blijkt te zijn.
TERUG NAAR KRISHNAMURTI
‘Zen als Leefwijze’, donderdag 20 augustus 2020
Afgelopen zondag nam ik met een zen-genote deel aan de jaarlijkse ‘Krishnamurti- en Sterkamp Wandeltocht’ in Ommen – de plaats die jarenlang in de schijnwerpers stond, omdat Krishnamurti er in de vooroorlogse jaren zijn ‘Sterkampen’ hield.
door Hein Zeillemaker
Vergroten door te klikken
Aanvankelijk werd Krishnamurti daar gepresenteerd als ‘Messias’, de grote ontdekking van de theosofen Annie Besant en Leadbeater. Maar uiteindelijk zou hij in zijn ‘Dissolution Speech’, van 3 augustus 1929, de zogeheten ‘Orde van de Ster van het Oosten’ opheffen – en gaf daarmee de idee op dat hij de ‘toekomstige Wereldleraar’ zou zijn, zoals de theosofen claimden. Tevens deed hij afstand van al het geld en eigendommen die voor zijn werk verzameld waren en ging daarna op eigen kracht verder.
De rondleiding die wij volgden wilde ons – met enige fantasie – een blik laten werpen op de sporen van de ‘Sterkampen’ die rond Ommen nog zichtbaar zijn.
Maar terwijl we daar in hoog tempo verder marcheerden over het landgoed Eerde, kwam bij ons steeds sterker de vraag op: waar gaat dit eigenlijk over, waar is nu de boodschap van Krishnamurti, de kern waarmee hij zovelen bezielde? Namen wij hier soms deel aan een bedevaart – zoals die naar de tand van de Boeddha op Shri Lanka. Of was het gewoon een aangekleed ‘ommetje Ommen’ van de plaatselijke VVV?
Vergroten door te klikken
Thuisgekomen, kreeg ik grote behoefte om voor mezelf eens op een rijtje te zetten wat Maarten in zijn toespraken zoal over Krishnamurti verteld heeft – zie de video en de citaten hieronder.
MAARTEN HOUTMAN OVER KRISHNAMURTI
EERSTE KENNISMAKING
“Wanneer na een jaar tenslotte ook mijn moeder weer teruggaat naar Indië voel ik me in het koude natte Holland totaal verlaten. Ik krijg niet echt vrienden en vriendinnen, tot ik kennismaak met een achternichtje. Ze is theosofisch opgevoed. Ik word verliefd op haar. Op een Sterkamp van Krishnamurti in Ommen verlies ik haar aan een student die ook elektrotechniek studeert.
Ik dwaal een nacht lang verloren rond door het kamp. Vroeg in de ochtend ontmoet ik Krishnamurti, die op zijn fiets onderweg is naar een plek om te mediteren. De rijzige man zegt niets tegen me, maar legt een warme vertrouwenwekkende hand op mijn schouder voor hij weer op de fiets stapt. Het lijkt of in me de zon opgaat.”
De Breuk, Dubbele ontnuchtering 1
Autobiografische roman
Video fragment
Het videofragment ‘Het dilemma van de oefening’, Maarten Houtman over Krishnamurti, waar hij in gesprek is met Ton Lathouwers en Nico Tydeman:
FRAGMENTEN UIT SESSIE-TOESPRAKEN
“Een mededeling van Krishnamurti, die mij eigenlijk mijn hele leven begeleid heeft, wijst in dezelfde richting: dat meditatie moeiteloos is, dat meditatie iets liefelijks is, iets wat je overkomt. Twee kwalificaties die aangeven dat je dat niet af kunt dwingen en dat je er niet voor kunt oefenen.
Het is zeer fundamenteel wat ik hier zeg, want dit is in tegenstelling tot wat traditioneel gedaan wordt.”
Meditatie is een avontuur,
Eefde, juli 1990
“Ik herinner me nog dat Krishnamurti in juli 1938 in het Sterkamp, midden in het gesprek de tent uitliep en alleen maar zei: ‘Jullie kunnen het niet begrijpen…’
En dat was dit, dat je stil kunt staan bij de manier waarop je geest werkt, dat je op kunt merken hoe die geest altijd maar uitgaat naar het volgende, naar het volgende. En dat hij wil weten…
Toen hij de tent uitliep – ik zat vooraan – heeft dat ontzettende diepe indruk op me gemaakt. Ik wist toen niet waarom, ik begrijp het nu heel goed. Hij had daar toen drie à vier duizend mensen tegenover zich – dat was natuurlijk een muur van ‘willen weten’ wat op hem afkwam. Hij had gewoon een onmachtig gevoel: daar kan ik niets tegen doen, dat zet zich door.”
‘Waarheid is een land zonder paden’,
Eefde, juli 1991.
“Dat is onze grote moeilijkheid, om iemand de gelegenheid te geven om te vallen, om te falen, om in angst te zitten, om verslagen te zijn. Want je kunt het niet voorkomen. Het enige wat misschien mogelijk is, is dat je die ander op het spoor kunt zetten dat het om beseffen gaat.
Ik herinner me nog dat Krishnamurti zei (dat was in 1937): “Geef mij drie mensen die volledig bewust zijn, en ik zal de wereld veranderen.”
Nou, dat heeft hij nooit meer gezegd… Want zo gaat het niet. Het is een immense … worsteling. Het is onvoorstelbaar groot wat er gebeurt.”
Voortdurend waarnemen. Sterrelaan, 23 maart 1991
“Wij zitten in een tijd dat het denken-voelen echt oppermachtig is geworden. En dus moet het denken-voelen eerst zijn eigen onmogelijkheid inzien, vóór het herenigd kan worden in het grote proces van de evolutie. Dat moet het zelf inzien, want anders kan het zich niet openen voor het onbewuste!
Dat is de grote verandering die heeft plaatsgehad. Krishnamurti is één van de grootsten geweest die op dit punt altijd gewezen heeft: het denken-voelen moet zijn eigen onmogelijkheid inzien, voordat… enzovoorts. En dan kan die andere weg, die noodzakelijk is, waar je niet aan voorbij kunt gaan, zijn werk doen. Maar die heeft dan geen last meer van het gekwebbel van het denken-voelen.”
Herenigd in de queeste.
Huissen december 1992, dinsdag
– Maarten: B. vroeg zich af of het niet zo was dat je, als je besefte waar het om ging, je ook je wil gebruikte om tot die omzetting te komen – die ik ‘mutatie’ genoemd heb. En toen heb ik gezegd ‘Nee, dat gaat niet, want de wil is, zoals wij zijn, werktuig van het denken-voelen, en het denken-voelen is het ‘ik’ en het ‘ik’ is dus afgescheiden. Dus de manier waarop het werkt, zonder dat het beseft, is altijd in de richting van het afgescheidene.’
Dit probleem waar we het nu over hebben, is waar het hele leven van Krishnamurti om gedraaid heeft. En waar hij heel duidelijk in is geweest, zeker de laatste jaren, en ontkend heeft dat dat überhaupt mogelijk is.”
Belangeloze aandacht.
Sterrelaan 27 april 1991, gesprek
“Daarom vind je in al die geschiedenissen ook terug dat het onverwacht komt en verdwijnt en dat het bijna niets achterlaat in de herinnering, dan alleen het gevoel dat alles – maar dan ook alles – anders is dan je gedacht had. En dat het je tevens het bezig zijn als het ware uit handen slaat. Ook wist het iedere oriëntatie omtrent waar het begint en waar het eindigt uit. Het enige wat je weten kunt is: het is er geweest, het heeft me veranderd, en dat is dat. Dat is ook heel begrijpelijk, want alles wat in je herinnering is, is er via de zintuigen ingekomen, dus dat kan er niet van zijn.
Daarom vind ik het heel opmerkelijk dat Krishnamurti ergens zegt: “Vanuit het wezen kan wel iets in je duidelijk worden, maar vanuit de tijdelijkheid, vanuit je ‘ik’, kan niets van dat wat buiten de tijd is begrepen worden.”
Het vermoeden.
Sterrelaan 9 maart 1996
”Dat is het opmerkelijke in het boek wat Krishnamurti geschreven heeft. In die zes maanden dat hij voortdurend die onbeschrijflijke ‘aanwezigheid’ ervoer, dat het na die zes maanden fini was. Maar toen is hij niet gaan jengelen, toen heeft hij alleen gezegd: alla, het is fini.
Alles is in voortdurende staat van verandering. En kunnen wij die intensiteit in onszelf zijn gang laten gaan – je kunt hem niet ‘wekken’, je kunt het zijn gang laten gaan. Dat je in voeling blijft.”
De wereld om ons heen.
Huissen, vijfdaagse april 1993, vrijdagavond
“Vierentwintig jaar geleden zei Krishnamurti in één van zijn toespraken: ‘Zolang je uit bent op ervaring, kun je niet mediteren.’
Ik snapte er geen bal van. Toch is het heel duidelijk en concreet gezegd. Zolang je het nog verwacht van het volgende moment – dat is nu heel dichtbij gehaald – kun je dit moment niet beleven, want je bent al dáár met je aandacht. En zo is ons hele leven, altijd maar weer het volgende, het volgende, het volgende. Dat belet je om de kwaliteit van je doelen te beseffen en je te ontdoen van het onnodige – want ontspannen is ook het zich ontdoen van het onnodige.”
Van seconde tot seconde loslaten.
Eefde juli 1985, zaterdag
KRISHNAMURTI IN AMSTERDAM, 1981
J. Krishnamurti – Amsterdam 1981 – Publieke toespraak 1 – DENKEN EN TIJD ZIJN EEN BRON VAN ANGST.
J. Krishnamurti – Amsterdam 1981 – Publieke toespraak 2 – EEN RELIGIEUZE GEEST IS EEN ZEER FEITELIJKE GEEST
Sitemap Tao-zen