Terug naar taozen.nl
“Voor de inspanning die meditatie heet, geldt het op te leren merken van de hiaten. De hiaten zijn onnoemelijk veel belangrijker dan datgene wat we denken, wat we voelen, wat we ervaren. De hiaten zijn de onbewuste, althans voor ons, onbewust gebleven tijdstippen, waarin het tijdloze binnenbreekt en ons wegneemt van deze voorlopige toestand van zijn.”
De verbinding tussen het voorlopige en dat andere leven.
Maarssen, januari 1981, zondag
Soms voel je de beweging van je bewustzijn – de haast, de drang en ongedurigheid, de vertakkingen en associaties: zo veel…
Besef dat volledig en zonder opzet word je helder en leeg.
Er valt niets te bereiken, alles is er, onvoorspelbaar en onafwendbaar.
Denk erover en het vervluchtigt.
Zonder haast
Uit: ‘Tao-zen, de weg van niet dwang’
Ik moet opeens denken aan de oude vertelster, Imah, toen ik nog heel klein was, aan mijn bedje, die altijd zei: ‘Luister, luister, het geheim gaat verder… Als je niet meer luistert, staat het geheim stil.’
Ja, was dat zo…
En nog later, in het Japanse gevangenkamp, was er een heilige die tegen me zei: ‘Heb je weleens geluisterd…’
Ik zei ‘ja’. Hij keek me alleen aan.
En ik dacht: natuurlijk, je hebt niet geluisterd.
En dat is de leidraad. Dat je moet blijven luisteren, dat je het nooit weet. Dat elk volgend moment weer anders is. Dat elk volgend moment een andere mogelijkheid geeft. En dat als je tegen jezelf zegt – dat doe je weleens – als je tegen jezelf zegt: ‘ja, ik weet het…’ Oh wee, dan heb je het vastgepind, dan is het dood…
Juist in het meest onbelangrijke is het geheim verborgen
Maarten tijdens de Zen-ontmoeting ‘Vier pijlers van Zen’, 23 juni 2001.
“Geloof mij niet, onderzoek het zelf.”
Maarten, aangehaald door Nico Tideman, in diens interview door Erna Heijligers uit 2008:
Twee paden maaar het lijntje bleef
Ik herinner me uit een boekje – wat ik jammergenoeg kwijtgeraakt ben – van Meester Okada uit Japan, dat hij aan een leerling die hem een hele moeilijke vraag stelt en waar hij een tijd lang geduldig naar luistert, zegt: “Voel nu eens dat ik m’n hand op je schouder leg.”
En die leerling doet dat – dat is eigenlijk verbazingwekkend, hij probeert alleen maar te voelen hoe Okada die hand op z’n schouder legt. En, zegt het boekje dan: die leerling was verlicht. Hij was al zijn vragen kwijt, en hij besefte dat. Hij besefte dus eigenlijk dat hij leefde, hij had geen doel meer. Voor die tijd zat hij vol met vragen, dus hij had allerlei doelen in z’n leven. Dat was weg.
Eigenlijk ben je altijd gered
https://www.maartenhoutman.nl/toespraken/huissen/juli1997/zaterdag/
Bijna niemand zegt tegen ons, dat het opmerken belangrijk is; het opmerken zonder conclusie, het zien en luisteren zonder nieuw voornemen, alleen die hoogste activiteit van het er bij zijn; wie zegt ons, dat het dáárom gaat?
Wie zegt ons, dat alleen zó de vraatzuchtige en geagiteerde machine van het denken-voelen kan uitdraaien?
Wie zegt ons, dat alle verheven ervaringen, die zo eindeloos beschreven zijn, er eigenlijk niet toe doen?
Wie corrigeert onze houding en onze adem en laat ons voelen dat het vanzelf in orde kan komen, als we onszelf loslaten?
Wie heeft het geduld om naar ons te luisteren als we met onze moeilijkheden komen en verwijst ons steeds weer naar onszelf?
Uit: Maarten Houtman, Moeiteloos.
Kosmos Nieuwsblad, nr. 29, 27-8-1979 | nr. 30, 3-9-1979
www.maartenhoutman.nl/teksten/aanwijzingen/moeiteloos/
Als je probeert de adem te volgen, zoals in Aanwijzingen bij de Tao-zen meditatie[1] beschreven is – waarbij je met je aandacht door je hele lichaam heengaat en geleidelijk aan contact krijgt met de energie, die gelijk opgaat met de adem – probeer er dan niet over te denken. Ik zou het jullie willen smeken: probeer niet te denken ‘O, dat zal wel zus of zo zijn’ of ‘Ik heb wel gelezen dat…’ Want dan ga je de mist in. Probeer je voor één keer in je leven je te bepalen tot wat je registreert.
De oneindige ruimte van het niet-weten
www.maartenhoutman.nl/toespraken/huissen/dec1996/vrijdagav/
____________________
[1] Zie: Etalage ‘Zen als Leefwijze’ (English edition available).)
“Dat is de eigenlijke tijdeloosheid, dat je komt bij die onbekende mens die al eeuwen peinst en af en toe van zich doet weten. Hoe kom je in de sfeer waar die mens in leeft – die over de wateren van de tijd heenkijkt en ziet waar je naartoe gaat. Die geen haast heeft, die beseft dat het maar om één ding gaat, en dat is volledigheid van beleving.”
Een gevoel waar het eigenlijk om gaat,
Huissen, december 1993, zondag
Het gaat erom dat je
héél bewust
héél vriendelijk
héél geduldig
je eigen plaats vindt.
Dat is voldoende – ik zou er
een grammofoonplaat van willen maken:
het is voldoende
je hoeft niet méér!
Alles wat er meer is
schaadt
bedrukt een ander
is een poging een ander te modelleren.
En in de grond van de zaak gaat dat niet
ieder moet zijn eigen weg vinden
ieder heeft zijn eigen bestemming.
Zoals je een kopje oppakt, zo is je leven
www.maartenhoutman.nl/zoals-je-een-kopje-oppakt-zo-is-je-leven/
Toch is het zo simpel. Als je echt opmerkt hoe je geest werkt, is de geest stil. Daar hoef je geen enkele oefening voor te doen. De oefeningen zijn er om het je mogelijk te maken dat op te merken. Ze zijn dus niet iets in zichzelf, ze zijn een hulp om de beweging, die altijd maar gaande is, bewust te worden. En op dat moment is de geest stil. Dan zijn er ook geen vragen meer.
En natuurlijk, niet lang daarna herneemt het oude spel zijn rechten, want het is zo oud als de wereld. Maar als het één keer ingezien is, één keer ervaren, verlang je terug naar dat moment waarin de geest zichzelf opmerkt. Dat is iets heel bijzonders. En dat is waarom wij hier met z’n allen zijn, waarom we het steeds proberen.
Het moment waarin de geest zichzelf opmerkt
Baal Shem Tov was een heel beroemde chassidische meester, hij had heel veel leerlingen. Er was een leerling uit een heel ver dorp, die naar de meester was gekomen om zijn leerling te worden en toegelaten te worden tot de sjoel. En die student in spe komt bij de meester en vroeg: “Meester, mag ik bij u in de sjoel komen.”
De meester was op dat moment zijn laarzen aan het rijgen. En hij luisterde naar die student, maar ging heel rustig door met zijn laarzen aan te trekken.
Toen dacht die student: hij heeft me vast niet gehoord, het is al een oude man. Dus hij herhaalde zijn vraag: “Meester, mag ik bij u in de sjoel komen.”
Toen keek de meester op en zei: “Ik geloof dat je er nog niet gereed voor bent, want de eerste les was het rijgen van mijn laarzen, en daar ben je aan voorbij gegaan. Dus ga maar naar huis toe en kom over een jaar maar terug.”
Het rijgen van de laars
Maarssen december 2004 | Zondagmiddag
Maar vóór alles gaat het erom dat je in je leven gemerkt hebt dat, met alles wat je kent en beheerst, je nog niet af bent, je nog niet klaar bent, dat er iets is dat je in sommige momenten merkt, iets – je kunt er allerlei namen aan geven, maar dat is niet belangrijk. Maar dat ‘iets’ kan je langzaam maar zeker zodanig gaan beheersen, dat je merkt dat het leven wat je aldoor geleefd hebt, maar een klein stuk is van dat veel grotere geheel wat je niet kent.
Het is heel natuurlijk dat je het dan probeert te kennen. Maar als je dat probeert, maak je gebruik van een instrument dat, in de toestand waarin het is, niet in staat is om het te kennen of te bevatten. Dat betekent dat je al vanaf dat moment je moet toevertrouwen aan iets waar je niet bij kunt – het is een kwestie van vertrouwen.
Jezelf een kans geven tot inzicht te komen
Weekend Maarssen, okt 2003, zondag
Je hebt niets, niets tot je beschikking als één ding, dat is liefde, belangstelling, genegenheid, warmte. Dat is eigenlijk niets – en het is alles. Want hoe zou je ooit kunnen gedijen – écht gedijen, niet grimmig tot iets worden, tot een product worden, maar zacht, vriendelijk, volledig, geaccepteerd – als je jezelf niet dat toestaat. Als je jezelf van de vroege ochtend tot de late avond belast met een opdracht, die je blind maakt, doof maakt, onverschillig maakt, onkwetsbaar maakt. Wanneer je niet van jezelf alles mag…
De houding van de slenteraar
Eefde juli 1988 | Maandagmiddag
Ik sta hier zo lang bij stil, omdat dit een héél essentieel punt in de hele meditatie is, dat je je bewust bent dat je voortdurend het eerste vervuilt. Dus het niet meer kunt zien met nieuwe ogen. En dat geldt voor het hele leven. Het geldt ook voor zoals je jezelf ervaart.
Mensen, mensen, hoe komen we eruit. Want het is allemaal waar, je kunt het voor jezelf nagaan. Hoe kun je dus nieuw zijn, en niet één seconde, maar aldóór.
Als je het inziet, werkt het, Maarssen juli 2001, zondagmiddag
Dat is natuurlijk een ongebaande weg – het is nauwelijks een weg. Die weg ontstaat al lopende, net als dat verhaal. Je kunt wel eens terugkijken en zeggen: o ja, dat was de weg…
Maar dan is het al gebeurd. Die weg ontstaat eigenlijk onder je voeten.
Nogmaals, hij is dus niet uitgestippeld, er is geen weg voor mij al klaar. Die ontstaat.
En elk moment dat ik iets ga doen, is daarin beslissend: probeer ik te conserveren, of probeer ik me bewust te worden waar het naartoe wil – en dat is ook veel groter dan ikzelf ben, dat waar ik naartoe wil.
Beseffen dat je voorlopig bent, Huissen april 1994, Woensdag
Die aandacht die er ogenblikkelijk kan zijn is je echte tehuis, dat is waar je thuishoort. Dan wordt het leven ongelooflijk interessant, met al die mensen om je heen, ieder op weg, op zijn manier. Waarbij je merkt dat wat je verbindt die aandacht is, dat is het gemeenschappelijke. En bij de één uit het zich zus en bij de ander uit het zich zo. Maar het verbindende, het grote verband, is die aandacht, waar de hele schepping in is en zich ontwikkelt, op een manier die wij nog altijd niet kunnen begrijpen.
Van een moeilijkheid een aandachtspunt maken, Milenniumsessie, dinsdagmorgen
Het is oneindig veel moeilijker om kalm en in vrede gade te slaan hoe je denkt, hoe je handelt, wat je verwacht en van waaruit je verwacht, dan een van de heel vele dingen in de wereld te volbrengen die ook nodig zijn.
Meditatie is niet een doekje voor het bloeden. Het is het meest wezenlijke, het vraagt al je aandacht. En een besef dat het nodig is dat je die aandacht geeft. Omdat je ook weet dat we al duizenden jaren geprobeerd hebben van buitenaf, van bovenaf – en het is gedeeltelijk onder dwang – het leven recht te doen, ieder zijn deel te geven, rechtvaardigheid te betrachten.
Kalm en in vrede gadeslaan, sessie juli 2001, zondagmorgen.
Mensen zeggen tegen me: “Ja, jij weet alles van het sterven, hè.”
Ben je nou helemaal gek, ik weet er geen bliksem van, dat is allemaal nog van buiten. Wat ik meegemaakt heb is van buiten, dat ben ik niet. Ik weet wel dat ik liefst niet zoveel mensen om me heen heb als het zover is, dat is het enige. Dat is een keukenzout recept…
Maar ik weet eigenlijk niet wat ik wil, misschien is het opeens afgelopen – wat ik natuurlijk hoop [lacht].
Ergens bij stilstaan zonder erover te denken, Mennorode mei 2007, zaterdagmorgen
Wij zijn geneigd – en dat komt omdat ons bewustzijn gebouwd is zoals het is – om intensiteit van ervaring af te meten aan heftigheid. Mensen, dat heeft niets met elkaar te maken, niets, absoluut niets! Heftigheid is van het schilfertje, is van de oppervlakte.
Ik weet het, mensen zeggen: ja, spontaan!! En afijn…
Dat is een hele schijnwereld. Werkelijk ervaren heeft te maken met stilte. Heeft te maken met alleen zijn, ook al ben je met een ander. Het heeft niet te maken met vervoering, het heeft niet te maken met meegenomen zijn – het heeft te maken met tot op de bodem gaan, alleen.
Uit: De oude sleur van de schijn, Vijfdaagse april 1988 in Eefde, zondag
Je gaat begrijpen dat het niet de hoeveelheid ervaringen is, noch de diepte van die ervaringen, zelfs niet de kwaliteit van die ervaringen, maar als het ware het doek van de toverlantaarn waarop al die ervaringen zijn geprojecteerd. En dat jij eigenlijk het licht bent in de toverlantaarn, waardoor dat allemaal kan gebeuren. Maar dat het erom gaat het licht alleen maar te zijn, zonder de ervaringen.
Het verhaal van de aapgod Hanuman, vijfdaagse april 1998 in Huissen, zondag
Naar het eind van je leven toe, zie je steeds meer wat er nog gebeuren moet. Dat is dus net omgekeerd als in de wereld. Daar zeggen we: iemand die vijfenzestig is, die is afgeschreven, die moet in een bejaardenhuis, uit met de kous. Maar het is juist het omgekeerde: als je bewust leeft, wordt steeds duidelijker hoeveel er nog te doen is. En ook hoeveel er nog mogelijk is. En hoeveel je nog in orde kunt brengen van alles wat je ongeweten verkeerd gedaan hebt.
Vijfdaagse juli 1988 in Eefde, donderdagmorgen
Het rijgen van de laars
Maarssen december 2004 | Zondagmiddag
Je bent een voorlopige uiting van iets dat je nooit kunt bevatten
"In hoeverre is het verlangen je eigen geest te ontdekken groot genoeg om door de tijdelijke dingen heen je weg te vervolgen? Hoe kun je in deze maatschappij, onder deze omstandigheden, de weg naar jezelf terugvinden? Dat vereist eerder aandacht voor wat er gebeurt dan discipline, zodat je achter je computer zittende, plotseling ervaart dat je bij een moeilijke passage de spieren van je benen aanspant. Die hebben er niks mee te maken. Je balt jezelf samen, je vernauwt. Het is eigenlijk een voortdurende oefening in loslaten. Ook dat loslaten is een kunst. Als je tegen jezelf zegt dat je moet loslaten, is dat weer een commando."
INTERVIEW MET MAARTEN HOUTMAN DOOR TOM BOVES
Tijdschrift ZEN Nr. 80, winter 1999/2000
Een diepe behoefte om tot besef te komen,
Die behoefte waarvoor je geen naam weet – daar heb je ook geen behoefte aan – is het enige waar het om gaat. Om daar trouw aan te blijven. En dat gaat ver uit boven al die andere uitspraken van: trouw blijven hieraan, trouw blijven daaraan…
Want alleen dan zul je in staat zijn – dat is altijd de maatstaf die in het christendom is aangehouden – om van iemand te houden, écht te houden. Dan hoeft er niks meer ingevuld te worden vooraf.
Vijfdaagse mei 1985 in Eefde, vrijdagmiddag
Het zit in de heel gewone dingen
Het zit in de heel gewone dingen, van de hele dag. De manier waarop je je beweegt. De manier waarop je een deur opent en sluit. De manier waarop je gaat zitten aan je werktafel. De manier waarop je stofzuigt. De manier waarop je je eten klaarmaakt. De manier waarop je je eten eet: geniet je ervan, besef je wat het is, dat er altijd maar weer eten is.
Maarssen | Steyl 23 mei 1998
Ons ervaren van de tijdloze kracht, die alles in stand houdt en transformeert, verandert de wereld. Want wij en de wereld zijn één.
De namen die wij eraan geven zoals Boeddhanatuur of God of Tao, doen er niet toe. De kracht werkt, ook als wij er ons niet bewust van zijn. Ons ervaren ervan, een genade, is het beslissende. Het maakt ons nederig, stil en vol verwondering.
Maarten Houtman, Aforismen
Nietsdoen als je wakker wordt,
Het zitten stelt je alleen in staat om in dit verwarrende, agressieve leven een heel klein beetje gezond te zijn. Dat is al een heel ding. Maar het zet zich niet uiteen met dat meest fundamentele wat er is, namelijk, dat jij, zoals je bent – of je nou een zenboeddhist bent, of een christen, of een mohammedaan, of een taoïst – op moet houden om één van die dingen te zijn. Dat je een bewustzijn bent, wat in onafgebroken relatie, contact, verbondenheid, staat tot het totaal van het leven. Dat je je schijnidentiteit, waar we ons zo druk over maken, totaal verliest. Want dat is voorbijgaand. Daar doen we ons hele leven zó ontzettend ons best voor… En waaróm…
Als je geluk hebt duurt het honderd jaar en dan is het voorbij.
Vijfdaagse december 1986 in Eefde, donderdagavond
Juist in het meest onbelangrijke is het geheim verborgen.
“En dat is de leidraad. Dat je moet blijven luisteren, dat je het nooit weet. Dat elk volgend moment weer anders is. Dat elk volgend moment een andere mogelijkheid geeft. En dat als je tegen jezelf zegt – dat doe je weleens – als je tegen jezelf zegt: ‘ja, ik weet het…’ Oh wee, dan heb je het vastgepind, dan is het dood…”
Zen-ontmoeting ‘Vier pijlers van Zen’, Amsterdam, 23 juni 2001.
Want dat is een enorme energieverspilling, hè, dat eindeloze proberen beter te zijn dan je bent. En dat ‘beter’ – ja, je weet niet eens of dat echt béter is, dat is een idee wat je hebt: ja kijk, ik behoor tot die en die klasse, en dat betekent dat ik zo en zo moet zijn. Maar je buurman of buurvrouw, die in dezelfde klasse zit, heeft heel andere ideeën van hoe die moet zijn. En dat klopt maar zelden.
Dat kun je allemaal vermijden doordat je gewoon bent die je bent. En dat betekent natuurlijk ten eerste dat je jezelf accepteert zoals je bent. Dat je niet heimelijk denkt: ‘ja, nou zeg, daar ontbreekt toch wel het nodige aan, maar goed oefenen…’
Arme jij! Want het is verspilde energie.
Mennorode december 2005, dinsdagmorgen
Stil achter de computer
Dat brengt mij eigenlijk op iets anders. Dat I. vanmorgen vertelde dat als ze ging zitten, ze alles kwijt kon raken. Ik heb daar met mijn collega Nico Tydeman ook al vaak over gehad, en hij heeft me het ook verzekerd. Ik heb dat nooit gekund, ik kan het alleen maar als ik werk. Of het nou achter mijn computer is of dat ik stofzuig of dat ik eten klaar maak of wat ook maar, dan ben ik zonder moeite stil. Dan mag er een telefoontje komen, dan mag er iemand bellen, dat doet er allemaal niets toe. Dan ben ik stil gewoon.
Maarssen, december 2004, zaterdagmiddag
Leeg zijn is héél gewoon
Het komt er dus op neer dat je bereid moet zijn om van jezelf te zeggen: ik weet het niet – maar ik kan het te weten komen als ik alle axioma’s eens opgeef, als ik alles wat ik denk te weten nou eens naast me neerleg. Helemaal van voren af aan beginnen. Net als een kind, met de nieuwsgierigheid van een kind.
Een kind wil ontzettend graag te weten komen, ontdekken. Hij haalt zijn speelgoed uit elkaar. Hij zou alles wel uit elkaar willen nemen, om te ontdekken wat er nou eigenlijk achter zit. Dat wil een kind.
Dat zijn wij allang kwijt, wij willen bepaalde dingen. We willen niet ontdekken wat het eigenlijk is. Als we dat zouden willen, dan zaten we hier niet, dan waren we allemaal gelukkig, dan waren we allemaal compleet.
Eefde juli 1991, maandag.
Het principe van de eenwording
Besef dat toch, je bent iets ongelooflijks,je bent zó’n geweldige mogelijkheid. En je zit je aldoor maar af te vragen, zal ik nou een boontje meer nemen of een boontje minder nemen… [gelach] Dat is jouw formaat niet.
De sterren en de hemel en het heelal, dat is jouw formaat. En alleen jij hebt het in de hand om in dat formaat je leven te leven.
En dan zul je ongetwijfeld brokken maken. Dat moet wel, je moet brokken maken in het leven, dat kán niet anders, het kan echt niet anders. Die illusie dat je zo regelrecht naar de hemel wandelt, die is er niet. Maar zorg tenminste dat, als je valt, val dan uit de dertiende verdieping en niet over de drempel. [gelach]
Ja echt, dat meen ik, want dan gebeurt er tenminste iets. [gelach]
Zevendaagse juli 1987 in Eefde, woensdagmorgen
Kalm en in vrede gadeslaan.
”Het is oneindig veel moeilijker om kalm en in vrede gade te slaan hoe je denkt, hoe je handelt, wat je verwacht en van waaruit je verwacht, dan een van de heel vele dingen in de wereld te volbrengen die ook nodig zijn.”
Maarssen, juli 2001, zondagmorgen.
“Het betekent dus, in alle bescheidenheid, dat meditatie een ongelooflijke revolutie is. Er is geen revolutie, die zo absoluut is, zo alle werkingen van je leven, alle verschijnselen van je leven, alle inspanningen, aan de orde stelt dan meditatie – als je het begrijpen kunt als het voeling houden met, althans het proberen voeling te houden met, een bestel waar je weliswaar in leeft, maar waar je geen notie van hebt, dan alleen een enkel ogenblik. En vaak is dat in een crisissituatie of vlak voor de dood.”
’De dodendans beëindigen’, Toespraak van de maand mei 2026.
“Het is best mogelijk dat in het hele grote bestel, waarin ook de planeet aarde zijn plek heeft, dat daar het menselijk gedrag tot rampen leidt. Dat is dus in de uitvoering een ramp. Maar jouw proces is daarvan niet afhankelijk.
En daarom heb je geen haast aan de ene kant. En aan de andere kant zal je medegevoel de urgentie in jezelf, bij het kennisnemen van het vele, vele leed wat er in de wereld is, zal de urgentie in jezelf steeds meer verhogen.”
’De dodendans beëindigen’, Toespraak van de maand mei 2026.
“ Dat is het uitgangspunt: geen seconde is hetzelfde in het heelal. Maar ons bewustzijn is te traag om dat op te merken. Het houdt vast aan die momentopname, en slaat dat moment op. Dat betekent dat je iets wat beweegt, bevriest.”
Ergens bij stilstaan zonder erover te denken , Mennorode mei 2007 | Zaterdagmorgen
“Het is dus een heel ruim uitzicht wat je hebt, dat je gaat beseffen dat de wezenlijke processen nooit gesmoord kunnen worden, tenzij ze het zelf toelaten – dat is het menselijke drama. Hoewel de uitvoering van een bepaald deel ervan ergens beëindigd kan worden.
Maar dat besef heb je nodig, want de krachten waar tegenover je je bevindt in de samenleving, zijn heel groot. En de erfenis van wat die samenlevingen hebben voortgebracht, leeft in jou, gewoon in het erfelijk materiaal. Daar heb je dus mee te maken. Maar je beseft ook dat jij dat allemaal alleen maar kunt gebruiken voor dat grote bewustwordingsproces, dat als een nietig sprietje in de rots van het verleden omhoog komt en helpt zelfs die rots te laten scheuren, door de kracht van de eeuwigheid.”
De dodendans beëindigen, Eefde december 1990, woensdagmorgen
Terug naar taozen.nl