Terug naar taozen.nl
Dat kun je allemaal constateren. En daar gaat het om, dat je het zelf constateert. Want als je mij gelooft, dan ben je heel erg ongelukkig. Dan doe je datgene wat we al eeuwenlang gedaan hebben. Niet zelf onderzoeken, niet zelf kijken hoe het gaat.
Jou eigen weg, hoe vind je die
Maarssen juli 2001, woensdagavond
’t Is al een heel ding als ik een jong mens kan overtuigen van het belang van het eerbiedigen van je lichaam. Want de maatschappij leert het je echt niet, die leert je alleen maar hoe je je in een maatschappij moet handhaven, hoe je je daar moet gedragen. Dat heeft allemaal niets te maken met de werkelijkheid van je lichaam.
Ons tijdelijk tehuis
Mennorode, augustus 2006, zondagmorgen
De werkelijkheid is die bewustwording van dat totaal andere, wat geen enkele boodschap heeft aan alles wat in de schepping gebeurt. Ondanks het feit dat dat nu juist de oorzaak is van die schepping.
Maar bewustwording betekent dus, je bewust worden van het totaal. Dus niet alleen van deze kant, die zo duidelijk is.
Belangstellen in de mens die je bent
Eefde juli 1986| Vrijdagavond
Toen ik in het kamp na de capitulatie van Japan mijn vrouw op ging zoeken en terug ging naar het kamp, op het moment dat ik het kamp binnenkwam en weer naar mijn matje ging, vol met wandluizen, op een betonnen vloer, dat ik zó gelukkig was… omdat ik het meest simpele had, niets meer dan dat.
Ik wist heel goed, toen ik het kamp uit wandelde, dat ik een ander kamp inging, zonder prikkeldraad, zonder geweren en wachttorens – maar met ander prikkeldraad en andere wachttorens, maar alleen onzichtbaar. En hoewel ik dat wist, drie maanden daarna, was ik het kwijt…
De werking van je bewustzijn opmerken,
Sterrelaan, 22 december 1996
Wat eigenlijk moet gebeuren in meditatie – ik weet niet of jullie beseffen wat een geweldig iets dat is – is dat we iets wat onbewust is, wat ons ontgaat: een in- en uitademing van het heelal, die voortdurend verbindt, loslaat, verbindt, loslaat, die dus voor ons volmaakt onbewust is, daar moeten we ons opnieuw, maar nu bewust, mee verbinden.
De adem van het heelal,
Huissen, juli 2000, zondagmorgen
Op een bepaald moment in die droom – want ik wist eigenlijk wel dat de aarde vergaan zou, dat weet je eigenlijk voordat je het ziet gebeuren, wat ik opmerkte was een voorafschaduwing van wat er te gebeuren stond – toen herinnerde ik me, van dat ik heel klein was, dat je altijd naar binnen kon gaan. En dat deed ik. En het geweld verdween, en ik was in een grote stilte waar nog niets in was.
Geleidelijk aan ontwaakte ik op een groot plein in een stad. Dat plein keek aan de ene kant uit op korenvelden, en heel ver weg was een heel mooi bos, wat stil stond te dromen. En jullie zaten op dat plein, allemaal zoals nu in een hele wijde kring, en jullie keken uit daar naartoe.
Dat was de droom.
De verschroeiende Vuurwind,
Huissen december 1996, dinsdag
Als je dat alleen maar meeneemt van deze vijfdaagse, dan ben ik heel gelukkig: het gáát om het beseffen. En laat dat zijn werk doen. Dat is de enige kracht die iets veranderen kan. En dat beseffen kan altijd doorgaan, steeds weer beseffen.
In het beseffen zit de kracht
Huissen, december 2000 | Zondag
‘Nu ga ik gewoon beginnen met te proberen om te doen wat het moment aangeeft.’
Als je dat probeert, kom je ongelooflijk veel weerstanden in jezelf tegen. Al die regels, die je van jongs af aan hebt meegekregen, moeten een kans krijgen om te verdwijnen in het grote meer van je diepste wezen. Dat gaat niet vlug, het is heel taai, het is héél oud, het is zo oud als de mensheid.
Het grote meer van je diepste wezen
Mennorode oktober 2005 | Zaterdagmorgen
“Zen is uit Japan gekomen. Twintig jaar geleden was het daar nog zo, dat als een jongen en een meisje verliefd waren, ze dat aan elkaar duidelijk maakten door een sinaasappel op een bepaalde manier te schillen.
Moet je toch even nagaan, wat een ongelooflijke omweg, in plaats van te kunnen zeggen: “Ik hou van je!”
Daar hebben we allemaal in geloofd, ik ook. Ik heb degenen die heel lang bij me zijn, nog allerlei dingen opgelegd die quatsch waren.”
Het grote meer van je diepste wezen
Mennorode oktober 2005 | Zaterdagmorgen
“Als je het simpel bekijkt, dan is het leven op aarde een uitdaging om steeds bewuster te worden”, zegt hij, nadat hij zijn oude positie weer heeft ingenomen. “Als je sterft verdwijnen al je herinneringen. Het enige wat blijft is je gerichtheid op het Wezenlijke. Soms lijk je die misschien even kwijt te zijn, maar één ding is zeker: hélemaal terugvallen naar onbekendheid met het Mysterie lukt niet meer.”
Het verhaal is nog niet uitInterview door Erna Heijligers
“Waarom hebben wij kunstenaars nodig, dat kun je jezelf ook wel eens afvragen. Dat komt omdat we een beetje dood zijn, want anders zouden we vanzelf een heleboel opmerken en dat zou ons gelukkig maken. En we zouden ontroerd zijn en we zouden onszelf vergeten kunnen. Dat moeten we nu via een omweg, doordat er kunstwerken geschapen worden. Ik ben heel blij dat die er zijn, hoor, daar niet van, ik geniet er zelfs van. Maar toch.”
Maarten Houtman, In het beseffen ligt de kracht, Huissen, december 2000.
“De verandering die het leven is, die het grote proces is, is zó groot, zó complex, zó ingenieus, dat je er niet bij kunt. Je kunt alleen wat bij jou langs komt in je leven omarmen, ervan houden, z’n werk laten doen. Dat is iets geweldigs, dat dat altijd kan. Of je nu tien jaar bent of dat je negentig bent, het kan altijd weer, dat beseffen. En leven.”
In het moment zijn,
Eefde, maart 1983
Met al de gruwelijkheden die ons via de beeldbuis en via internet bereiken, wordt het steeds noodzakelijker dat we ons afvragen wie we zijn. En of datgene wat we in de wereld – terecht – veroordelen, niet ook in ons zelf is. Want tenslotte is die mensenwereld door de mensen gemaakt. En wij zijn een mens, wij behoren daar toe, of we willen of niet. We kunnen niet denken dat we een ander soort zijn dan alle mensen om ons heen – stratenmaker of hooggeleerde wetenschapper, iedereen, zonder uitzondering is een mens.
Wie zijn wij?
Mennorode augustus 2006 | Zaterdagmorgen
Als je een boek schrijft, zijn de eerste twee bladzijden helemaal leeg, daar staat niks in. Heerlijk! Dan ga je het boek schrijven, met vreselijk belangrijke dingen. Maar als die eerste twee bladzijden er niet inzitten, in al die belangrijke dingen, dan is het een rotboek. Het kan best een bestseller zijn, maar dan is het geen echt boek.
Die wonderlijke, onbegrijpelijke kracht die alles mogelijk maakt, moet ook in de dingen komen die jij maakt. Dat kan van allerlei zijn, je kunt een kunstenaar zijn, je kunt een technicus zijn, je kunt een stedenbouwer of architect zijn, het doet er niet toe wat. Als daar maar dat onbekende, tijdloze in is.
Waar ben ik?, Weekend Maarssen, mei 2005, vrijdagavond
Voor ons begrip is ‘laten’ passief. Maar het is hoogst actief als het bewust gebeurt, als je beseft dat het beantwoorden niet alleen van de geest is, maar ook van het hart - want de oplossing van de geest gaat aan het hart voorbij. Ook al lijkt iemand je tijdens een gesprek te vragen om een koele analyse, eigenlijk zoekt hij bij jou die warmte waarin je antwoord levend is. Niet als nieuwe informatie voor zijn geheugen, maar als iets dat met hem meegaat, zonder moeite, zonder voornemen, als een stille achtergrond die zijn leven vanzelf verandert. Dat is de schoonheid ervan.”
Maarten Houtman, ‘Een oude belofte’,
Vijfdaagse december 1992, zondag
Toch is het heel belangrijk dat je je bewust probeert te worden van het feit dat je al een hele, miljoenen jaren oude, evolutie doorlopen hebt. En dat het bewustzijn wat je nu hebt, het product is van dat geweldige experiment – niet alleen met de mens, maar ook met de dieren, met de planten, met de mineralen: alles van de schepping is in dat ontzagwekkende, onbegrijpelijke, onvatbare proces opgenomen, waarin het gestaag verder gaat.
Je bent een uiting van een onbegrijpelijk groot geheel
Huissen, 2 juli 1997.
Ik weet niet waar ik uitkom. Doet dat ertoe?
Voordat ik aan mijn onderzoek begon wel.
Ik wilde zekerheid in de baaierd van moord en doodslag.
Ik weet nu dat dat niet kan.
Klein en onmachtig moet ik verder.
Maar ik weet dat ik nu in de werkelijkheid sta, hoe die er ook uitziet.
Demonisering
Convocatie 5-daagse van 10 t/m 15 december 2004 te Maarssen..
Techniek is natuurlijk neutraal, kleurloos, dat kun je op allerlei manieren gebruiken. Dus techniek is niet boos. Maar zodra je techniek – wat neutraal is – zonder dat je het merkt in dienst stelt van de instincten, gaat het fout. En dan krijg je die eeuwige wedloop tussen de vernietiging en het behouden van leven, wat tenslotte oorlogen zijn.
In het beseffen ligt de kracht
Huissen, december 2000
Dat wat ‘is’ kun je noch filosofisch nog intuïtief duiden, laat staan begrijpen of uitdrukken. Je kunt er alleen aandacht voor hebben, voorzichtig, tastend … soms drukt het zich uit, door je heen, zonder gewicht of vervolg. Het gestamel van een verwonderde, die weet dat hij het niet weet.
Maarten Houtman, Aforismen
“Op het moment dat je je bewust gaat worden wie jij bent, hoe uitgestrekt dat eigenlijk is, als je kunt vergeten wat je onmiddellijke belangstelling heeft, als je dus wijder gaat voelen, opmerken, dan verdwijnen vanzelf een heleboel kwalen waar jij steeds maar aan gewerkt hebt. Die verdwijnen omdat in die wijdere belangstelling de oerenergie kan werken.”
In het beseffen ligt de kracht
Huissen, december 2000
“Stilstaan bij iets zonder erover te denken, daar gaat het om. Niets weten, alleen de grote vraag staat voor je. En die vraag die voor je staat … dat is de hele mensheid die zichzelf ziet. Daarin, in dat erbij stilstaan zonder gedachten, kan er iets gebeuren – ik zeg kán, het is helemaal niet gezegd dát er iets gebeurt. Maar het is mogelijk, en dat is een genade, dat je een moment plotseling beseft wie je bent.”
Ergens bij stilstaan zonder erover te denken
Weekend in Mennorode van mei 2007
Dus het gaat eigenlijk om onafhankelijk van alles wat er ooit gezegd is vóór ons – ook van wat ik nu zeg – zelf te ontdekken wat dat bewustzijn doet, hoe het werkt. Héél kalm, héél rustig: hoe het werkt. En als je dan merkt dat je iets opmerkt wat je vervelend vindt, dat je dan hardop tegen jezelf zegt: oh, dat vind ik vervelend... Stop.
Want als je iets vervelend vindt, dan staak je het onderzoek. Daar moet je je erg goed van bewust zijn. Dan ben je er niet meer bij, dan ben je in je reactie.
De ruimte van het niet-weten
Sessie juli 1998 in Huissen, donderdag 9 juli 1998
Je liefste is de ontmoeting met het Ene, oplichtend in een voorbijgaand moment. Hecht je daaraan en je ontkent haar.
Maarten Houtman, Aforismen
Als je vlak na het wakker worden nog rustig blijft liggen, is het bovenbewuste én het onderbewuste binnen handbereik, als je een beetje geluk hebt. Dat werkt voortdurend op je in. Je hele leven, ook de meest gewone dingen, zijn anders in die toestand. Als je dan denkt aan de dingen van de dag, verschijnen ze in een heel ander perspectief.
Uit: Gewoon ademend aanwezig zijn
’Als vrienden onder elkaar’, Zeven gesprekken met een leerling
Waarnemen zonder bedoeling is een zeldzaam, kostbaar, bijna onvindbaar goed. Onvindbaar omdat we het niet zoeken kunnen. Zodra we het zoeken hebben we een bedoeling.
Iedere bedoeling sluit vrij, liefdevol waarnemen uit.
Nu zijn we bij de kern van de zaak.
Als alles gezegd is, de boeken zijn gesloten, de leraar zwijgt en we begrijpen met iedere vezel van ons lichaam dat belangeloos constateren de enige mogelijkheid is, begint de Weg.
Uit: Zen notities onderweg, Constaterenderwijs
Vandaag Giacometti gezien; honderdvijftig litho’s. Sommige tekeningen één vanuit veertig of vijftig andere studies. En toch ook in deze ene voert elke lijn naar binnen. Ze blijven, hoewel ze in vaste lijnen daar staan, losse notities. Ze zijn zo werkelijk omdat ze laten zien dat het voorbij is. Nergens is weggehaald van het proces van noteren. De constructielijnen helpen je kijken. Wat zichtbaar wordt is hetgeen weggelaten is. Kijkend naar de tekeningen word je net zo geduldig als Giacometti toen hij het maakte. Hij zei ook: al zou ik honderd levens leven, echt dichtbij komen, dat lijkt onmogelijk. En ook: hoe laat ik het leven levend.
Al het bijkomstige, dat wat eigenlijk verleden tijd is, vergeet je doordat Giacometti écht kijkt. Kijkt en tastend op je laat inwerken. Onder het geduld en het ongewilde is het gevecht zichtbaar, het verbeten gevecht om het vorige moment, de vorige observatie, de verleden tijd los te laten.
Zen notities onderweg (1984), Hfdst 17, Observaties I
Aandacht is een wonderbaarlijk iets …
… omdat het niet ingedeeld kan worden. Het kan niet ergens in ondergebracht worden, het staat helemaal op zichzelf.
Meditatie is eigenlijk leren aandachtig te worden. En je kunt niet aandachtig worden als je een bepaalde staat wilt bereiken, want dan word je gedreven door hetzelfde waar de hele maatschappij door gedreven wordt, namelijk verder te komen – verder te komen, meer te hebben, meer te weten, meer ervaringen te hebben…
Aandacht is wonderbaarlijk
Sterrelaan, 20 mei 2000
“We weten het allemaal, ontspanning is de eerste wetmatigheid waar je aan moet denken. Dat geldt niet alleen in tai chi, maar ook in meditatie. En je kunt niet ontspannen zijn zolang je ergens naar streeft. Dat kan niet. Het enige wat mogelijk is, is om die aandacht te hebben waarin je je kunt ontspannen, waarin je dus kunt waarnemen.”
De andere werkelijkheid is er altijd
Eefde, juli 1985
Klooster
Mennorode | Vijfdaagse december 2006
“Jullie hebben al lang opgemerkt dat we veel intenser zitten als we met elkaar oefenen, dan in ons eentje thuis.
Dat zou, als je alle andere aspecten van het kloosterleven even buiten beschouwing laat, wel eens de kernbeleving van de kloosterling kunnen zijn en die van ons, als we meerdere dagen samen oefenen en we elkaar ook buiten de meditatieruimte meemaken.
Dan hebben we wel het voordeel en niet het nadeel van altijd bij elkaar zijn.”
Dat je dus gaat opmerken in wat je doet, in hoeverre je je verbindt met datgene waarmee je leeft. Niet alleen een ander mens, maar alles waarmee je leeft: het bed waarin je slaapt, de tafel waaraan je werkt, de kamer waarin je leeft. Dat dat niet iets doods is. Want onze indeling van leven, leven en ‘on-leven’, hebben wij gemaakt. Je kunt zo in een huis leven dat dat huis zichzelf kan zijn. Je kunt er ook als een barbaar in rond stommelen, zonder te beseffen wat dat huis is. En we zullen daarvan echt bewust moeten worden, want de verstedelijking die schrijdt voort.
De adem van het heelal
Huissen, juli 2000
Zoals wij leven, leven we maar met een heel klein stukje van onszelf. Met dat stukje wat ons in dit leven, van onze geboorte af, bekend geworden is, wat we hebben leren kennen.
En ieder mens, ook al maakt hij verre reizen, ook al is hij op vele plaatsen en in vele situaties geweest, maakt wat zijn ervaring betreft altijd maar een heel klein stukje door van wat hij eigenlijk in totaliteit is.
Je bent een uiting van een onbegrijpelijk groot geheel
Huissen, zaterdagmorgen 2 juli 1994
“Wezenlijk is te ontdekken wat plaatsheeft, wat jij doet, wat gebeurt. En in dat heen en weer wordt het aan je duidelijk.
Er zijn twee dingen heel belangrijk in:
Dat je doen moet. Dat je dus niet kunt overwegen, maar dat je doen moet. Dat dan pas het proces begint.
En dat niemand op de hele wereld, ook Onze-Lieve-Heer niet die wij geschapen hebben, jou tegen kan houden om de weg te gaan. Niemand.
Dus jullie zijn allemaal in het bezit van de mogelijkheid om de weg te gaan. Dat is zo fantastisch… Er is geen situatie die jou daarin kan belemmeren. Niets, niets, niets.”
De weg van de mysticus
Eefde december 1988 | Zondagmiddag, gesprek.
In het beseffen zit de kracht. Want wij denken dat als we het beseft hebben, we ook nog wat moeten dóen, dat we het nog eventjes moeten vastzetten. En daarmee maken we alles wat we beseft hebben ongedaan.
In het beseffen ligt de kracht
Huissen, december 2000
Iedere opzet is onvolledig. Alleen wat wordt geboren is heel. Dat kun je niet doen. Het gebeurt als je het niet tegenhoudt.
Maarten Houtman, Aforismen
Die wonderlijke, onbegrijpelijke kracht die alles mogelijk maakt, moet ook in de dingen komen die jij maakt. Dat kan van allerlei zijn, je kunt een kunstenaar zijn, je kunt een technicus zijn, je kunt een stedenbouwer of architect zijn, het doet er niet toe wat. Als daar maar dat onbekende, tijdloze in is.
waar ben ik?
Maarssen, mei 2005
Dus die dialoog, dat nooit eindigende gesprek met jezelf, zijn gang laten gaan. Want dat gaat net zo goed door als je niets zegt, of wanneer je spreekt, of wanneer je luistert. En daaruit komen vanzelf al die deugden voort, die ons zo eindeloos door de eeuwen heen zijn voorgehouden. Vanzelf.
Jezelf beseffen in je situatie,
Huissen, juli 1992
“Maar, wat hebben we gedaan, wij hebben die oefening tot iets heel verhevens gemaakt, wat ons brengen zal naar…
Ja, en dan is het ‘zitten’, net als alle oefeningen, gewoon een hindernis. We houden het niet uit om niets te doen. Dat houden we niet uit, daar zijn we te zwak voor.”
De geest moet vrij zijn
Sterrelaan, oktober 1992
Als je heel wilt worden, dan moet je geduld hebben, dan moet je echt geduld hebben. En niet geduld zoals wij denken, maar écht geduld, geduld dat over jaren loopt.
Waarom heb je dat nodig? Omdat die opvatting dat het lichaam dus iets anders is dan wij, dat het lichaam iets anders is dan ik ben, die is eeuwenlang bij ons ingeslepen
Vriendjes worden met je lichaam
Huissen, december 1994
Waar het eigenlijk om gaat is dat jij het lijden buiten je ook aanvaardt en op een bepaalde manier op je neemt. Dat je dus voelt wat er gebeurt met een ander die lijdt. Zodat je náást hem kunt zijn, ook al is hij misschien een paar honderd kilometer van je vandaan – want afstand is natuurlijk maar zeer betrekkelijk op dit gebied.
Maar dat je het tot je neemt, want je hoort erbij, altijd. Ook als je het niet opmerkt, ook als je het niet op je neemt, ook als je het lijden probeert buiten de deur te houden, hoor je erbij.
Twee richtingen in je leven
Huissen, december 1996
Het komt erop neer dat, als het goed is, er geen leraar en geen leerling is, alleen vrienden. Vrienden die elkaar op hun ontdekkingsreis vertellen wat ze ontdekt hebben. Maar dat is niet met de kramp om te overtuigen. Het is om te laten zien. Dat is iets heel anders.
We zijn gewend aan de relatie tussen degene die weet en degene die niet weet. En zo gedragen we ons ook. Maar zo is het natuurlijk niet. Degene die echt weet, weet dat hij niet weet. Degene die niet weet, dénkt dat hij het weet. Zo is het.
Waarom dan…?
Maarssen, mei 2001
En het komt er op neer dat je van jezelf, zo gebrekkig als je bent, met al die fouten, kunt houden. Of veroordeel je jezelf.
Want dat is waar het eigenlijk om draait: kun je jezelf zoals je bent accepteren en zeggen: hoe kan dat veranderen. Niet in een of andere regeling, maar hoe kan dat zichzelf accepteren zoals het is: gebrekkig. Kan het zichzelf accepteren. Kan het accepteren dat het vaak kwaad is, vaak geërgerd is, dat het vaak iets wil wat niet kan. Kun je dat accepteren.
Je verhouding tot het oneindige
Huissen juli 1999
En dat we hier zijn en een leven hebben en een lichaam en een bestemming, is toch ook omdat we volbewust hier zijn – ‘volbewust’ betekent: in de oorsprong en vanuit de oorsprong, hier. En ons leven dat we leven, is meestal uitsluitend die hele vage, onbeleefde, ondoorleefde, gefantasieerde uitdrukking van het echte. En daarin zijn we een leven lang verloren.
Meditatie spant zich in om bewust te maken, dat we van de ene hiaat naar de andere leven. En dat we ons bewust worden hoe dat gaat. En dat we leren in de hiaten te rusten, terug te zijn in de oorsprong.
De verbinding tussen het voorlopige leven en dat andere leven
Maarssen, januari 1981
Aan Hokusai werd gevraagd waarom hij zo lang over dat wrijven van de steen deed, voordat hij ging schilderen. Hij heeft toen gezegd: “Als ik sta te schilderen, begint dat nu al als ik die steen wrijf...”
Een eenvoudige handeling, waar je dus niet bij hoeft te denken, waar je helemaal bij kunt beleven, daarin gebeurt het eigenlijk. Dat is de voorbereiding.
Wat ik nu zeg is eigenlijk meditatie. Dat is namelijk geleidelijk aan jezelf oefenen om in de juiste geestesgesteldheid te komen.
Het wrijven van de steen
Eefde april 1984.
Midden in de dans van fragmenten overviel je de stille. Houding, adem en energie zijn een stil bewegen met het ondeelbare
tussen je handen.
Blijf doorgaan, het is er altijd.
Niet je toekomst of lot, maar je aandacht beslist.
Tao-zen, de weg van niet dwang, Motto.
“We zijn allemaal maar bezig en we denken allemaal: als dát nou maar in orde is of dít nou maar in orde is…
Maar mensen, zo is het niet, alles moet in orde zijn, jouw totáál. En je totaal, dat kun je alleen maar beleven. Maar wat betekent dat in feite – en dat ís meditatie – dat je óók voor jezelf als bewustzijnsgegeven zó’n respect hebt, zó’n eerbied hebt, dat je de moeite neemt om naar jezelf te luisteren. Om jezelf waar te nemen en om geduld met jezelf te hebben. En zoveel van jezelf te houden, dat alles wat je wilt en wat je nog niet gedaan hebt en waar je jezelf over beschuldigt, een beetje ruimte krijgt. Dat je ook tegen jezelf kunt zeggen: dat is niet erg, ik ben op weg, ik probeer het…”
‘Leven zonder bedoeling’,
Vijfdaagse december 1989, maandagmorgen
“Ik hoop met heel mijn hart dat jullie mij niet nodig hebben om je eigen verhaal, wat al zolang bij je aanklopt, te vernemen – en het te vertellen, op een of andere manier, door wat je doet, door wat je zegt, door wat je leeft. Waarbij je helemaal niet afhankelijk bent van de bijval of de afkeuring van de passieve menigte. Jíj staat op het punt om je verhaal te vertellen, en het interesseert je geen lor of je het goed zult doen of niet, je móet.”
Zoals jij het vertelt gaat het de eeuwigheid in
Huissen, april 1993
Het gaat er eigenlijk om je te herinneren wie je bent. Je bent niets, je hebt zelf alles om je heen getrokken. En toen je zoveel had dat je genoeg had, heb je het niet gemerkt dat je genoeg had. Je bent verder gegaan.
Het verlangen
Eefde, maart 1983
Ik hoop dat in die diepe spelonk van je bewustzijn iets oplicht als ik het hierover heb. En dat je die moeite neemt, in het besef dat je alleen maar wezenlijk kunt veranderen als je uit de machinerie stapt van je bewustzijn. Het is een machinerie die in duizenden jaren ontstaan is en al veel meer is dan wat nodig is om te overleven; die zich allerlei doelen gesteld heeft, allerlei ontdekkingen gedaan heeft, tot aan dit moment waar we nu in zijn. Neem je de moeite om daar uit te stappen?
In de pauze zijn
Huissen april 1997
En dan gaat het erom, op welke leeftijd je ook bent, dat je weer durft te dromen – het slechtste, volgens de opvatting van de maatschappij – durft te dromen dat je iets anders bent. Dat je, behalve die hele machinerie die ook in jou werkt, iets bent wat nooit geboren is en wat nooit sterft. Wat toeziet in alles wat er gebeurt in je leven en daar geen oordeel over heeft. Dat alleen maar aanwezig is.
Dromend naar de wereld kijken
Mennorode mei 2007
Ja, ja, ik moet ervan zuchten… Want het is steeds hetzelfde, wil je echt ontdekken, of wil je toch een zekerheid – anders gezegd: durf je de onzekerheid aan? Durf je aan te zeggen: ik weet het niet, ik weet alleen hele simpele dingen, ik weet dat ik het samen met mijn lichaam moet doen. Dat betekent de adem en de energie, dat is iets neutraals. Dat zijn de instrumenten die je hebt, daar zul je het mee moeten doen. En kén je je instrument al helemaal – dat is een vraag die we zelden stellen: ken ik mijn instrument helemaal?
Als je dat lang genoeg vraagt, dan moet je zeggen: nee, ik ken mijn instrument nog niet helemaal. Het belangrijkste ontbreekt … het leven ontbreekt, het leven dat steeds in beweging is, dat nooit vastgesteld kan worden, wat altijd alleen het moment is waarin je leeft.
Durf je de onzekerheid aan?
Maarssen december 2004 | Zaterdagmorgen
Volg je geest en doe wat die je ingeeft buiten alle misbaar.
Een lange betrouwbare weg, die je kunt gaan.
Wegwandelen, Convocatie weekend augustus 2006
"Wij zijn gewend uit het gewone leven, waar oorzaak en gevolg heel duidelijk zijn, waar je daar geen moeite mee hebt, om in de geest precies hetzelfde doen. En het moment dat wij zeggen: dat is de oorzaak, is het moment dat wij het aanmerken als de oorzaak. Maar het is niet het begin.
Daar moet je maar eens over denken. Want ook in de psychologie proberen we steeds terug te vinden wanneer in ons leven iets gebeurd is, wat gemaakt heeft dat we niet meer volledig zijn, dat we een handicap hebben. En we vergeten gewoon dat misschien, voorafgaand aan het moment dat wij zeggen: dat was de oorzaak, er al een heleboel gebeurd was.
En je voelt wel, dat als je dat maar vast genoeg in jezelf zegt ‘dan is het gebeurd’ – op je vierde jaar, op je twaalfde jaar, op je twintigste jaar – dat je jezelf vastpint. Want misschien is er een heleboel aan vooraf gegaan, misschien zelfs al van voor je geboorte, waar je niks meer van weet."
Maarten Houtman, Probeer het open te houden, Maarssen, juli 2001, donderdagmiddag
Grijp het en het ontgaat je, noem het en het wordt stom, doe niets en het vervult alles.
Maarten Houtman, Aforismen
Alles gaat door. De zon blijft schijnen, de regen blijft vallen, de wind blijft waaien, m’n adem blijft gaan. Wie laat dat allemaal gebeuren? Geen antwoord. Ik wacht en wacht tot ik plotseling naar beneden val, steeds sneller tot ik niet meer ben dan vallen. Te pletter slaan? Ik ben.
Maarten Houtman, Aforismen
Inzicht is onmiddellijk, zonder ‘vooraf’ of ‘nadien’. En laat geen spoor na. Noch is het overdraagbaar. Het ontstaat steeds opnieuw, in het moment zelf. Toch kan de herinnering de vonk weer doen overslaan. Wat overslaat is niet de herinnering, maar het onmiddellijke zelf.
Maarten Houtman, Aforismen
Wie ben ik?
Op het ogenblik zeg ik: dat zal ik nooit weten.
Ik weet alleen dat er iets in mij is, dat mij heel zachtjes, er voortdurend aan herinnert wat ik moet doen. Wat daarvan komt? Dat weet ik niet. Waarschijnlijk zal ik dat nooit weten.
Dat is heel mooi, dat ik het nooit zal weten, dat het altijd overblijft. En dat ik me gewoon moet overgeven aan datgene wat ik niet ken. Wat me al zolang begeleidt. Dat ik allerlei namen gegeven heb, telkens weer anders. En het zijn maar namen.
En dat doen we allemaal, we kunnen niet zonder die namen. Maar het zijn namen, ze zijn leeg.
Juist in het meest onbelangrijke is het geheim verborgen
‘Vier pijlers van Zen’, zen-ontmoetingsdag 23 juni 2001 – nu precies 25 jaar geleden.
Uit: Aandachtig zijn zonder je af te sluiten
Maarssen mei 2003 | Zaterdagmorgen
Vanmorgen zag ik een zuster op twee stokken heel moeizaam langs de muur wandelen. Dat was Helena. Helena heeft zo’n dertien jaar geleden de Doornburgh helemaal in haar eentje bemand, zonder hulp.
Ik sprak haar een paar keer terug. En terwijl we zo aan het praten waren, zei ze tegen me: “Ja, je moet eigenlijk je hele leven iets. En nu moet ik nog in vrede sterven…”
Als je dat tot je door laat dringen, is het eigenlijk een heel triest verhaal. In vrede sterven moeten. En dat is dus iemand die in een klooster is gegaan om God te vinden…
Daarin zie je hoe iemand het leven kan opvatten als een nooit eindigende plicht…
Die hele wordingsgeschiedenis van de mens is begonnen om dit besef: dat je een stofje bent en tegelijkertijd van de stroom bent. Dus je bent ook niet alleen maar de stroom, wat we ook wel eens denken. Je bent én het stofje én de stroom. Altijd. Of je nou aan de oppervlakte bent of dat je in de diepte sluimert.
Het verhaal van het stofje in de stroom
Eefde april 1990 | Woensdagmorgen
De spil van onze meditaties – onze verbale meditaties – is die continue aandacht geweest. En we zullen het nu toespitsen op de meest belangrijke kenmerken daarvan.
Het woord ‘continu’ zegt al dat het een soort van aandacht is die uit zichzelf terugkeert, wat er ook gebeurt. En dan moet je denken aan zo’n poppetje waar een stukje lood in zit. Dat kun je in elke stand zetten en dan buitelt het terug naar die positie waar het stukje lood beneden is. Dat is met die continue aandacht ook zo. Er overkomt je natuurlijk in het leven van allerlei, en dan is het even weg tijdens de buiteling. Maar daarna is het terug.
Houd je aan je ervaring, Vijfdaagse december 1986 in Eefde, maandag
Het is héél erg belangrijk, dat je dat, om zo te zeggen, nooit meer kwijt raakt, dat gevoel dat je voorlopig bent. Want dat is de enige mogelijkheid om los te raken van de hypnose, van je vereenzelviging van jezelf met de toestand van de geest waar je nu in bent.
Beseffen dat je voorlopig bent,
Huissen april 1994, woensdag.
we zijn groot geworden, opgegroeid, opgevoed, in dat morele, ethische, ideologische systeem van de maatschappij. En we hebben de verlokkende toverbal van de vooruitgang om ons steeds meer in de greep te krijgen. Steeds sneller kunnen we dingen doen, we weten steeds beter wat er allemaal op de wereld gebeurt. We kunnen naar willekeur teksten, communicatie, beelden, versnellen, we kunnen ze manipuleren.
De werking van je bewustzijn opmerken, Sterrelaan, 22 december 1996
Mensen, misschien begrijpen jullie nou toch eindelijk eens waarom ik dikwijls zo wanhopig ben. Want jullie zijn allemaal zo lief! Dat meen ik.”
Elkaars eenzaamheid respecteren…, Sterrelaan, 26 november 1988.
Maarten Houtman in het BOS Radio-Archief.
“Het is duidelijk dat op het ogenblik het tijdperk van het grote erbarmen is aangebroken. Maar als je dat zegt en je gaat bij jezelf na hoe je leeft, dan merk je dat je eigenlijk, zonder het te willen en zonder het te weten misschien, eigenlijk altijd handelt, denkt en je beweegt in de richting van je eigen belang. Dus om te ontdekken of je wel klaar bent om erbarmen te hebben, moet je eerst nagaan wat er allemaal in jezelf is, dat helemaal aanvaarden, niets veroordelen en zodoende langzamerhand een beetje loskomen van die hele belangenstrijd die in jezelf aan de hand is.
En pas daarna kun je kijken naar de wereld met een open oog, zonder eigen belang op de voorgrond.”
Uitzenddatum: Woensdag 26-10-2005 16:02 - 17:00 Radio 5
Ik kan jullie nooit vertellen welke weg je moet gaan. Het enige wat ik doen kan is proberen duidelijk te maken hoe je je eigen weg moet vinden. Want daar komt het op aan, dat je je eigen weg vindt. Dus niet mijn weg en ook niet de weg van je buurman, het is jouw eigen weg. Hoe vind je die?
En dan komt het erop neer dat je je bewustzijn de kans moet geven om de kosmische ordening van het geheel zelf te ervaren. Dat betekent dus inderdaad dat je je eigen bewustzijn niet kunt veranderen. Dat is onmogelijk.
Jouw eigen weg, hoe vind je die?
Maarssen juli 2001, woensdagavond
Meditatie behelst dus eigenlijk een poging om al die honderdduizenden uitingen van het ‘ik’ (en dat is wat je bent) bewust te krijgen – zonder daar in de verte een doel achter te hebben, zonder in de kramp te komen van het te willen verbeteren: dat is natuurlijk de zekerste manier om de zaak vast te zetten. Het is een poging om te beseffen dat je, behalve het ‘ik’, ook iets anders bent wat dat ‘ik’ in al zijn uitingen kan leren kennen.
Het ‘ik’ intact laten
Sterrelaan 20 OKTOBER ’96
“Voor de inspanning die meditatie heet, geldt het op te leren merken van de hiaten. De hiaten zijn onnoemelijk veel belangrijker dan datgene wat we denken, wat we voelen, wat we ervaren. De hiaten zijn de onbewuste, althans voor ons, onbewust gebleven tijdstippen, waarin het tijdloze binnenbreekt en ons wegneemt van deze voorlopige toestand van zijn.”
De verbinding tussen het voorlopige en dat andere leven.
Maarssen, januari 1981, zondag
Soms voel je de beweging van je bewustzijn – de haast, de drang en ongedurigheid, de vertakkingen en associaties: zo veel…
Besef dat volledig en zonder opzet word je helder en leeg.
Er valt niets te bereiken, alles is er, onvoorspelbaar en onafwendbaar.
Denk erover en het vervluchtigt.
Zonder haast
Uit: ‘Tao-zen, de weg van niet dwang’
Ik moet opeens denken aan de oude vertelster, Imah, toen ik nog heel klein was, aan mijn bedje, die altijd zei: ‘Luister, luister, het geheim gaat verder… Als je niet meer luistert, staat het geheim stil.’
Ja, was dat zo…
En nog later, in het Japanse gevangenkamp, was er een heilige die tegen me zei: ‘Heb je weleens geluisterd…’
Ik zei ‘ja’. Hij keek me alleen aan.
En ik dacht: natuurlijk, je hebt niet geluisterd.En dat is de leidraad. Dat je moet blijven luisteren, dat je het nooit weet. Dat elk volgend moment weer anders is. Dat elk volgend moment een andere mogelijkheid geeft. En dat als je tegen jezelf zegt – dat doe je weleens – als je tegen jezelf zegt: ‘ja, ik weet het…’ Oh wee, dan heb je het vastgepind, dan is het dood…
Juist in het meest onbelangrijke is het geheim verborgen
Maarten tijdens de Zen-ontmoeting ‘Vier pijlers van Zen’, 23 juni 2001.
“Geloof mij niet, onderzoek het zelf.”
Maarten, aangehaald door Nico Tideman, in diens interview door Erna Heijligers uit 2008:
Twee paden maaar het lijntje bleef
Ik herinner me uit een boekje – wat ik jammergenoeg kwijtgeraakt ben – van Meester Okada uit Japan, dat hij aan een leerling die hem een hele moeilijke vraag stelt en waar hij een tijd lang geduldig naar luistert, zegt: “Voel nu eens dat ik m’n hand op je schouder leg.”
En die leerling doet dat – dat is eigenlijk verbazingwekkend, hij probeert alleen maar te voelen hoe Okada die hand op z’n schouder legt. En, zegt het boekje dan: die leerling was verlicht. Hij was al zijn vragen kwijt, en hij besefte dat. Hij besefte dus eigenlijk dat hij leefde, hij had geen doel meer. Voor die tijd zat hij vol met vragen, dus hij had allerlei doelen in z’n leven. Dat was weg.
Eigenlijk ben je altijd gered
https://www.maartenhoutman.nl/toespraken/huissen/juli1997/zaterdag/
Bijna niemand zegt tegen ons, dat het opmerken belangrijk is; het opmerken zonder conclusie, het zien en luisteren zonder nieuw voornemen, alleen die hoogste activiteit van het er bij zijn; wie zegt ons, dat het dáárom gaat?
Wie zegt ons, dat alleen zó de vraatzuchtige en geagiteerde machine van het denken-voelen kan uitdraaien?
Wie zegt ons, dat alle verheven ervaringen, die zo eindeloos beschreven zijn, er eigenlijk niet toe doen?
Wie corrigeert onze houding en onze adem en laat ons voelen dat het vanzelf in orde kan komen, als we onszelf loslaten?
Wie heeft het geduld om naar ons te luisteren als we met onze moeilijkheden komen en verwijst ons steeds weer naar onszelf?
Uit: Maarten Houtman, Moeiteloos.
Kosmos Nieuwsblad, nr. 29, 27-8-1979 | nr. 30, 3-9-1979
www.maartenhoutman.nl/teksten/aanwijzingen/moeiteloos/
Als je probeert de adem te volgen, zoals in Aanwijzingen bij de Tao-zen meditatie[1] beschreven is – waarbij je met je aandacht door je hele lichaam heengaat en geleidelijk aan contact krijgt met de energie, die gelijk opgaat met de adem – probeer er dan niet over te denken. Ik zou het jullie willen smeken: probeer niet te denken ‘O, dat zal wel zus of zo zijn’ of ‘Ik heb wel gelezen dat…’ Want dan ga je de mist in. Probeer je voor één keer in je leven je te bepalen tot wat je registreert.
De oneindige ruimte van het niet-weten
www.maartenhoutman.nl/toespraken/huissen/dec1996/vrijdagav/
____________________
[1] Zie: Etalage ‘Zen als Leefwijze’ (English edition available).)
“Dat is de eigenlijke tijdeloosheid, dat je komt bij die onbekende mens die al eeuwen peinst en af en toe van zich doet weten. Hoe kom je in de sfeer waar die mens in leeft – die over de wateren van de tijd heenkijkt en ziet waar je naartoe gaat. Die geen haast heeft, die beseft dat het maar om één ding gaat, en dat is volledigheid van beleving.”
Een gevoel waar het eigenlijk om gaat,
Huissen, december 1993, zondag
Het gaat erom dat je
héél bewust
héél vriendelijk
héél geduldig
je eigen plaats vindt.
Dat is voldoende – ik zou er
een grammofoonplaat van willen maken:
het is voldoende
je hoeft niet méér!
Alles wat er meer is
schaadt
bedrukt een ander
is een poging een ander te modelleren.
En in de grond van de zaak gaat dat niet
ieder moet zijn eigen weg vinden
ieder heeft zijn eigen bestemming.
Zoals je een kopje oppakt, zo is je leven
www.maartenhoutman.nl/zoals-je-een-kopje-oppakt-zo-is-je-leven/
Toch is het zo simpel. Als je echt opmerkt hoe je geest werkt, is de geest stil. Daar hoef je geen enkele oefening voor te doen. De oefeningen zijn er om het je mogelijk te maken dat op te merken. Ze zijn dus niet iets in zichzelf, ze zijn een hulp om de beweging, die altijd maar gaande is, bewust te worden. En op dat moment is de geest stil. Dan zijn er ook geen vragen meer.
En natuurlijk, niet lang daarna herneemt het oude spel zijn rechten, want het is zo oud als de wereld. Maar als het één keer ingezien is, één keer ervaren, verlang je terug naar dat moment waarin de geest zichzelf opmerkt. Dat is iets heel bijzonders. En dat is waarom wij hier met z’n allen zijn, waarom we het steeds proberen.
Het moment waarin de geest zichzelf opmerkt
Baal Shem Tov was een heel beroemde chassidische meester, hij had heel veel leerlingen. Er was een leerling uit een heel ver dorp, die naar de meester was gekomen om zijn leerling te worden en toegelaten te worden tot de sjoel. En die student in spe komt bij de meester en vroeg: “Meester, mag ik bij u in de sjoel komen.”
De meester was op dat moment zijn laarzen aan het rijgen. En hij luisterde naar die student, maar ging heel rustig door met zijn laarzen aan te trekken.
Toen dacht die student: hij heeft me vast niet gehoord, het is al een oude man. Dus hij herhaalde zijn vraag: “Meester, mag ik bij u in de sjoel komen.”
Toen keek de meester op en zei: “Ik geloof dat je er nog niet gereed voor bent, want de eerste les was het rijgen van mijn laarzen, en daar ben je aan voorbij gegaan. Dus ga maar naar huis toe en kom over een jaar maar terug.”
Het rijgen van de laars
Maarssen december 2004 | Zondagmiddag
Maar vóór alles gaat het erom dat je in je leven gemerkt hebt dat, met alles wat je kent en beheerst, je nog niet af bent, je nog niet klaar bent, dat er iets is dat je in sommige momenten merkt, iets – je kunt er allerlei namen aan geven, maar dat is niet belangrijk. Maar dat ‘iets’ kan je langzaam maar zeker zodanig gaan beheersen, dat je merkt dat het leven wat je aldoor geleefd hebt, maar een klein stuk is van dat veel grotere geheel wat je niet kent.
Het is heel natuurlijk dat je het dan probeert te kennen. Maar als je dat probeert, maak je gebruik van een instrument dat, in de toestand waarin het is, niet in staat is om het te kennen of te bevatten. Dat betekent dat je al vanaf dat moment je moet toevertrouwen aan iets waar je niet bij kunt – het is een kwestie van vertrouwen.
Jezelf een kans geven tot inzicht te komen
Weekend Maarssen, okt 2003, zondag
Je hebt niets, niets tot je beschikking als één ding, dat is liefde, belangstelling, genegenheid, warmte. Dat is eigenlijk niets – en het is alles. Want hoe zou je ooit kunnen gedijen – écht gedijen, niet grimmig tot iets worden, tot een product worden, maar zacht, vriendelijk, volledig, geaccepteerd – als je jezelf niet dat toestaat. Als je jezelf van de vroege ochtend tot de late avond belast met een opdracht, die je blind maakt, doof maakt, onverschillig maakt, onkwetsbaar maakt. Wanneer je niet van jezelf alles mag…
De houding van de slenteraar
Eefde juli 1988 | Maandagmiddag
Ik sta hier zo lang bij stil, omdat dit een héél essentieel punt in de hele meditatie is, dat je je bewust bent dat je voortdurend het eerste vervuilt. Dus het niet meer kunt zien met nieuwe ogen. En dat geldt voor het hele leven. Het geldt ook voor zoals je jezelf ervaart.
Mensen, mensen, hoe komen we eruit. Want het is allemaal waar, je kunt het voor jezelf nagaan. Hoe kun je dus nieuw zijn, en niet één seconde, maar aldóór.
Als je het inziet, werkt het, Maarssen juli 2001, zondagmiddag
Dat is natuurlijk een ongebaande weg – het is nauwelijks een weg. Die weg ontstaat al lopende, net als dat verhaal. Je kunt wel eens terugkijken en zeggen: o ja, dat was de weg…
Maar dan is het al gebeurd. Die weg ontstaat eigenlijk onder je voeten.
Nogmaals, hij is dus niet uitgestippeld, er is geen weg voor mij al klaar. Die ontstaat.
En elk moment dat ik iets ga doen, is daarin beslissend: probeer ik te conserveren, of probeer ik me bewust te worden waar het naartoe wil – en dat is ook veel groter dan ikzelf ben, dat waar ik naartoe wil.
Beseffen dat je voorlopig bent, Huissen april 1994, Woensdag
Die aandacht die er ogenblikkelijk kan zijn is je echte tehuis, dat is waar je thuishoort. Dan wordt het leven ongelooflijk interessant, met al die mensen om je heen, ieder op weg, op zijn manier. Waarbij je merkt dat wat je verbindt die aandacht is, dat is het gemeenschappelijke. En bij de één uit het zich zus en bij de ander uit het zich zo. Maar het verbindende, het grote verband, is die aandacht, waar de hele schepping in is en zich ontwikkelt, op een manier die wij nog altijd niet kunnen begrijpen.
Van een moeilijkheid een aandachtspunt maken, Milenniumsessie, dinsdagmorgen
Het is oneindig veel moeilijker om kalm en in vrede gade te slaan hoe je denkt, hoe je handelt, wat je verwacht en van waaruit je verwacht, dan een van de heel vele dingen in de wereld te volbrengen die ook nodig zijn.
Meditatie is niet een doekje voor het bloeden. Het is het meest wezenlijke, het vraagt al je aandacht. En een besef dat het nodig is dat je die aandacht geeft. Omdat je ook weet dat we al duizenden jaren geprobeerd hebben van buitenaf, van bovenaf – en het is gedeeltelijk onder dwang – het leven recht te doen, ieder zijn deel te geven, rechtvaardigheid te betrachten.
Kalm en in vrede gadeslaan, sessie juli 2001, zondagmorgen.
Mensen zeggen tegen me: “Ja, jij weet alles van het sterven, hè.”
Ben je nou helemaal gek, ik weet er geen bliksem van, dat is allemaal nog van buiten. Wat ik meegemaakt heb is van buiten, dat ben ik niet. Ik weet wel dat ik liefst niet zoveel mensen om me heen heb als het zover is, dat is het enige. Dat is een keukenzout recept…
Maar ik weet eigenlijk niet wat ik wil, misschien is het opeens afgelopen – wat ik natuurlijk hoop [lacht].
Ergens bij stilstaan zonder erover te denken, Mennorode mei 2007, zaterdagmorgen
Wij zijn geneigd – en dat komt omdat ons bewustzijn gebouwd is zoals het is – om intensiteit van ervaring af te meten aan heftigheid. Mensen, dat heeft niets met elkaar te maken, niets, absoluut niets! Heftigheid is van het schilfertje, is van de oppervlakte.
Ik weet het, mensen zeggen: ja, spontaan!! En afijn…
Dat is een hele schijnwereld. Werkelijk ervaren heeft te maken met stilte. Heeft te maken met alleen zijn, ook al ben je met een ander. Het heeft niet te maken met vervoering, het heeft niet te maken met meegenomen zijn – het heeft te maken met tot op de bodem gaan, alleen.
Uit: De oude sleur van de schijn, Vijfdaagse april 1988 in Eefde, zondag
Je gaat begrijpen dat het niet de hoeveelheid ervaringen is, noch de diepte van die ervaringen, zelfs niet de kwaliteit van die ervaringen, maar als het ware het doek van de toverlantaarn waarop al die ervaringen zijn geprojecteerd. En dat jij eigenlijk het licht bent in de toverlantaarn, waardoor dat allemaal kan gebeuren. Maar dat het erom gaat het licht alleen maar te zijn, zonder de ervaringen.
Het verhaal van de aapgod Hanuman, vijfdaagse april 1998 in Huissen, zondag
Naar het eind van je leven toe, zie je steeds meer wat er nog gebeuren moet. Dat is dus net omgekeerd als in de wereld. Daar zeggen we: iemand die vijfenzestig is, die is afgeschreven, die moet in een bejaardenhuis, uit met de kous. Maar het is juist het omgekeerde: als je bewust leeft, wordt steeds duidelijker hoeveel er nog te doen is. En ook hoeveel er nog mogelijk is. En hoeveel je nog in orde kunt brengen van alles wat je ongeweten verkeerd gedaan hebt.
Vijfdaagse juli 1988 in Eefde, donderdagmorgen
Het rijgen van de laars
Maarssen december 2004 | Zondagmiddag
Je bent een voorlopige uiting van iets dat je nooit kunt bevatten
"In hoeverre is het verlangen je eigen geest te ontdekken groot genoeg om door de tijdelijke dingen heen je weg te vervolgen? Hoe kun je in deze maatschappij, onder deze omstandigheden, de weg naar jezelf terugvinden? Dat vereist eerder aandacht voor wat er gebeurt dan discipline, zodat je achter je computer zittende, plotseling ervaart dat je bij een moeilijke passage de spieren van je benen aanspant. Die hebben er niks mee te maken. Je balt jezelf samen, je vernauwt. Het is eigenlijk een voortdurende oefening in loslaten. Ook dat loslaten is een kunst. Als je tegen jezelf zegt dat je moet loslaten, is dat weer een commando."
INTERVIEW MET MAARTEN HOUTMAN DOOR TOM BOVES
Tijdschrift ZEN Nr. 80, winter 1999/2000
Een diepe behoefte om tot besef te komen,
Die behoefte waarvoor je geen naam weet – daar heb je ook geen behoefte aan – is het enige waar het om gaat. Om daar trouw aan te blijven. En dat gaat ver uit boven al die andere uitspraken van: trouw blijven hieraan, trouw blijven daaraan…
Want alleen dan zul je in staat zijn – dat is altijd de maatstaf die in het christendom is aangehouden – om van iemand te houden, écht te houden. Dan hoeft er niks meer ingevuld te worden vooraf.
Vijfdaagse mei 1985 in Eefde, vrijdagmiddag
Het zit in de heel gewone dingen
Het zit in de heel gewone dingen, van de hele dag. De manier waarop je je beweegt. De manier waarop je een deur opent en sluit. De manier waarop je gaat zitten aan je werktafel. De manier waarop je stofzuigt. De manier waarop je je eten klaarmaakt. De manier waarop je je eten eet: geniet je ervan, besef je wat het is, dat er altijd maar weer eten is.
Maarssen | Steyl 23 mei 1998
Ons ervaren van de tijdloze kracht, die alles in stand houdt en transformeert, verandert de wereld. Want wij en de wereld zijn één.
De namen die wij eraan geven zoals Boeddhanatuur of God of Tao, doen er niet toe. De kracht werkt, ook als wij er ons niet bewust van zijn. Ons ervaren ervan, een genade, is het beslissende. Het maakt ons nederig, stil en vol verwondering.
Maarten Houtman, Aforismen
Nietsdoen als je wakker wordt,
Het zitten stelt je alleen in staat om in dit verwarrende, agressieve leven een heel klein beetje gezond te zijn. Dat is al een heel ding. Maar het zet zich niet uiteen met dat meest fundamentele wat er is, namelijk, dat jij, zoals je bent – of je nou een zenboeddhist bent, of een christen, of een mohammedaan, of een taoïst – op moet houden om één van die dingen te zijn. Dat je een bewustzijn bent, wat in onafgebroken relatie, contact, verbondenheid, staat tot het totaal van het leven. Dat je je schijnidentiteit, waar we ons zo druk over maken, totaal verliest. Want dat is voorbijgaand. Daar doen we ons hele leven zó ontzettend ons best voor… En waaróm…
Als je geluk hebt duurt het honderd jaar en dan is het voorbij.
Vijfdaagse december 1986 in Eefde, donderdagavond
Juist in het meest onbelangrijke is het geheim verborgen.
“En dat is de leidraad. Dat je moet blijven luisteren, dat je het nooit weet. Dat elk volgend moment weer anders is. Dat elk volgend moment een andere mogelijkheid geeft. En dat als je tegen jezelf zegt – dat doe je weleens – als je tegen jezelf zegt: ‘ja, ik weet het…’ Oh wee, dan heb je het vastgepind, dan is het dood…”
Zen-ontmoeting ‘Vier pijlers van Zen’, Amsterdam, 23 juni 2001.
Want dat is een enorme energieverspilling, hè, dat eindeloze proberen beter te zijn dan je bent. En dat ‘beter’ – ja, je weet niet eens of dat echt béter is, dat is een idee wat je hebt: ja kijk, ik behoor tot die en die klasse, en dat betekent dat ik zo en zo moet zijn. Maar je buurman of buurvrouw, die in dezelfde klasse zit, heeft heel andere ideeën van hoe die moet zijn. En dat klopt maar zelden.
Dat kun je allemaal vermijden doordat je gewoon bent die je bent. En dat betekent natuurlijk ten eerste dat je jezelf accepteert zoals je bent. Dat je niet heimelijk denkt: ‘ja, nou zeg, daar ontbreekt toch wel het nodige aan, maar goed oefenen…’
Arme jij! Want het is verspilde energie.
Mennorode december 2005, dinsdagmorgen
Stil achter de computer
Dat brengt mij eigenlijk op iets anders. Dat I. vanmorgen vertelde dat als ze ging zitten, ze alles kwijt kon raken. Ik heb daar met mijn collega Nico Tydeman ook al vaak over gehad, en hij heeft me het ook verzekerd. Ik heb dat nooit gekund, ik kan het alleen maar als ik werk. Of het nou achter mijn computer is of dat ik stofzuig of dat ik eten klaar maak of wat ook maar, dan ben ik zonder moeite stil. Dan mag er een telefoontje komen, dan mag er iemand bellen, dat doet er allemaal niets toe. Dan ben ik stil gewoon.
Maarssen, december 2004, zaterdagmiddag
Leeg zijn is héél gewoon
Het komt er dus op neer dat je bereid moet zijn om van jezelf te zeggen: ik weet het niet – maar ik kan het te weten komen als ik alle axioma’s eens opgeef, als ik alles wat ik denk te weten nou eens naast me neerleg. Helemaal van voren af aan beginnen. Net als een kind, met de nieuwsgierigheid van een kind.
Een kind wil ontzettend graag te weten komen, ontdekken. Hij haalt zijn speelgoed uit elkaar. Hij zou alles wel uit elkaar willen nemen, om te ontdekken wat er nou eigenlijk achter zit. Dat wil een kind.
Dat zijn wij allang kwijt, wij willen bepaalde dingen. We willen niet ontdekken wat het eigenlijk is. Als we dat zouden willen, dan zaten we hier niet, dan waren we allemaal gelukkig, dan waren we allemaal compleet.
Eefde juli 1991, maandag.
Het principe van de eenwording
Besef dat toch, je bent iets ongelooflijks,je bent zó’n geweldige mogelijkheid. En je zit je aldoor maar af te vragen, zal ik nou een boontje meer nemen of een boontje minder nemen… [gelach] Dat is jouw formaat niet.
De sterren en de hemel en het heelal, dat is jouw formaat. En alleen jij hebt het in de hand om in dat formaat je leven te leven.
En dan zul je ongetwijfeld brokken maken. Dat moet wel, je moet brokken maken in het leven, dat kán niet anders, het kan echt niet anders. Die illusie dat je zo regelrecht naar de hemel wandelt, die is er niet. Maar zorg tenminste dat, als je valt, val dan uit de dertiende verdieping en niet over de drempel. [gelach]
Ja echt, dat meen ik, want dan gebeurt er tenminste iets. [gelach]
Zevendaagse juli 1987 in Eefde, woensdagmorgen
Kalm en in vrede gadeslaan.
”Het is oneindig veel moeilijker om kalm en in vrede gade te slaan hoe je denkt, hoe je handelt, wat je verwacht en van waaruit je verwacht, dan een van de heel vele dingen in de wereld te volbrengen die ook nodig zijn.”
Maarssen, juli 2001, zondagmorgen.
“Het betekent dus, in alle bescheidenheid, dat meditatie een ongelooflijke revolutie is. Er is geen revolutie, die zo absoluut is, zo alle werkingen van je leven, alle verschijnselen van je leven, alle inspanningen, aan de orde stelt dan meditatie – als je het begrijpen kunt als het voeling houden met, althans het proberen voeling te houden met, een bestel waar je weliswaar in leeft, maar waar je geen notie van hebt, dan alleen een enkel ogenblik. En vaak is dat in een crisissituatie of vlak voor de dood.”
’De dodendans beëindigen’, Toespraak van de maand mei 2026.
“Het is best mogelijk dat in het hele grote bestel, waarin ook de planeet aarde zijn plek heeft, dat daar het menselijk gedrag tot rampen leidt. Dat is dus in de uitvoering een ramp. Maar jouw proces is daarvan niet afhankelijk.
En daarom heb je geen haast aan de ene kant. En aan de andere kant zal je medegevoel de urgentie in jezelf, bij het kennisnemen van het vele, vele leed wat er in de wereld is, zal de urgentie in jezelf steeds meer verhogen.”
’De dodendans beëindigen’, Toespraak van de maand mei 2026.
“ Dat is het uitgangspunt: geen seconde is hetzelfde in het heelal. Maar ons bewustzijn is te traag om dat op te merken. Het houdt vast aan die momentopname, en slaat dat moment op. Dat betekent dat je iets wat beweegt, bevriest.”
Ergens bij stilstaan zonder erover te denken , Mennorode mei 2007 | Zaterdagmorgen
“Het is dus een heel ruim uitzicht wat je hebt, dat je gaat beseffen dat de wezenlijke processen nooit gesmoord kunnen worden, tenzij ze het zelf toelaten – dat is het menselijke drama. Hoewel de uitvoering van een bepaald deel ervan ergens beëindigd kan worden.
Maar dat besef heb je nodig, want de krachten waar tegenover je je bevindt in de samenleving, zijn heel groot. En de erfenis van wat die samenlevingen hebben voortgebracht, leeft in jou, gewoon in het erfelijk materiaal. Daar heb je dus mee te maken. Maar je beseft ook dat jij dat allemaal alleen maar kunt gebruiken voor dat grote bewustwordingsproces, dat als een nietig sprietje in de rots van het verleden omhoog komt en helpt zelfs die rots te laten scheuren, door de kracht van de eeuwigheid.”
De dodendans beëindigen, Eefde december 1990, woensdagmorgen
Terug naar taozen.nl